Καταγγελίες για πιστοποιητικά που φέρεται να δίνονται ακόμη και χωρίς εξέταση, διαφημίσεις με «99% επιτυχία» και τίτλους που χρησιμοποιούνται για μόρια στο Δημόσιο ανοίγουν μια πολύ σοβαρή συζήτηση για το τι ακριβώς πιστοποιεί ένα πτυχίο ξένης γλώσσας
Ένα παιδί μπορεί να περάσει χρόνια σε φροντιστήριο, να δώσει δεκάδες τεστ, να διαβάσει λεξιλόγιο, γραμματική και έκθεση, να αγχωθεί πριν από τις εξετάσεις και τελικά να πανηγυρίσει όταν πάρει το πολυπόθητο Proficiency.
Και ύστερα έρχεται μια είδηση που γεννά ένα πολύ δύσκολο ερώτημα: αν υπάρχουν πράγματι στην αγορά πιστοποιητικά που μπορούν να αποκτηθούν σε λίγες ημέρες ή ακόμη και χωρίς ουσιαστική εξέταση, τι σημαίνει τελικά το ίδιο το πτυχίο;
Το θέμα δεν είναι θεωρητικό. Στο φόρουμ της Ένωσης Εξεταστών Γλωσσών στην Ευρώπη (ALTE), που πραγματοποιήθηκε την 1η Οκτωβρίου στο Ινστιτούτο Γκαίτε στην Αθήνα, εκπρόσωποι εξεταστικών φορέων, πανεπιστημίων, της εκπαίδευσης και της Πολιτείας έθεσαν επί τάπητος την αξιοπιστία των πιστοποιητικών γλωσσομάθειας στην Ελλάδα. Και αυτά που ακούστηκαν μόνο καθησυχαστικά δεν ήταν.
«Proficiency σε τρεις ημέρες» και επιτυχία 99%
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στο φόρουμ, στην ελληνική αγορά εμφανίζονται διαφημίσεις που υπόσχονται Lower ή Proficiency μέσα σε δύο έως τέσσερις μήνες, ενώ σε άλλες περιπτώσεις γίνεται λόγος ακόμη και για πιστοποίηση άριστης γνώσης αγγλικών με ελάχιστες ώρες διδασκαλίας.
Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι διαφημίσεις που φέρονται να υπόσχονται ποσοστό επιτυχίας 99% στο Proficiency.
Ο πρόεδρος του ΑΣΕΠ, Θάνος Παπαϊωάννου, έθεσε ευθέως το ερώτημα κατά πόσο μπορεί να θεωρείται αξιόπιστη μια εξέταση που πιστοποιεί το ανώτατο επίπεδο γλωσσομάθειας όταν διαφημίζεται ως σχεδόν εξασφαλισμένη επιτυχία. Και εδώ βρίσκεται η ουσία: δεν είναι το ίδιο πράγμα να μαθαίνει ένα παιδί μια γλώσσα και να αποκτά ένα χαρτί που γράφει ότι τη γνωρίζει.
Οι καταγγελίες που προκαλούν ακόμη μεγαλύτερα ερωτήματα
Στο ίδιο πλαίσιο τέθηκαν και πολύ σοβαρότερες καταγγελίες. Ο πρόεδρος της ΟΙΕΛΕ Γιώργος Χριστόπουλος έκανε λόγο για περιπτώσεις όπου υποψήφιοι φέρεται να καταβάλλουν από 500 έως 1.500 ευρώ και να παραλαμβάνουν πιστοποιητικά χωρίς να έχουν συμμετάσχει στις εξετάσεις. Έγινε επίσης αναφορά σε περιπτώσεις όπου φέρεται να απονεμήθηκε τίτλος επιπέδου C2 σε άτομα των οποίων οι πραγματικές γλωσσικές γνώσεις αντιστοιχούσαν, σύμφωνα με τις καταγγελίες, σε χαμηλότερο επίπεδο.
Πρόκειται για καταγγελίες και όχι για δικαστικά διαπιστωμένα γεγονότα, κάτι που έχει ιδιαίτερη σημασία. Ακριβώς όμως επειδή αφορούν τίτλους που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως αποδεικτικά προσόντα, δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μια απλή διαφημιστική υπερβολή.
Γιατί αφορά και τους γονείς
Για μια οικογένεια, η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας δεν είναι μικρή υπόθεση. Είναι χρόνια μαθημάτων, εξετάσεων και σημαντικό οικονομικό κόστος.
Το παιδί μαθαίνει ότι για να αποκτήσει ένα πτυχίο πρέπει να προσπαθήσει. Ότι πρέπει να διαβάσει. Ότι πρέπει να περάσει μια εξέταση και να αποδείξει τι πραγματικά γνωρίζει. Αν, λοιπόν, στην ίδια αγορά κυκλοφορούν τίτλοι που μπορούν να αποκτηθούν με εντελώς διαφορετικές διαδικασίες, το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τον ανταγωνισμό μεταξύ εξεταστικών φορέων.
Αφορά πρώτα απ’ όλα την αξία της ίδιας της προσπάθειας των παιδιών. Γιατί τι μήνυμα δίνουμε σε έναν έφηβο που ξενυχτά πάνω από τα αγγλικά του, όταν ακούει ότι κάποιος άλλος μπορεί να αποκτήσει το ίδιο χαρτί μέσα σε λίγες ημέρες;
Και μετά έρχεται το Δημόσιο
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή τα πιστοποιητικά γλωσσομάθειας χρησιμοποιούνται σε διαδικασίες επιλογής προσωπικού και μπορούν να προσφέρουν μόρια σε υποψηφίους του Δημοσίου.
Επομένως, η συζήτηση δεν αφορά μόνο το αν κάποιος έχει ένα πτυχίο στο συρτάρι του. Αφορά το αν το συγκεκριμένο πτυχίο αποδεικνύει πράγματι τη γνώση που υποτίθεται ότι πιστοποιεί.
Αν δύο υποψήφιοι διεκδικούν μια θέση και ο ένας έχει περάσει πραγματικές εξετάσεις ενώ για τον άλλον υπάρχει αμφιβολία για τον τρόπο απόκτησης του τίτλου του, τότε το πρόβλημα μεταφέρεται από την εκπαίδευση στην ίδια τη διαδικασία επιλογής.
Ο πρόεδρος του ΑΣΕΠ ζήτησε, γι’ αυτόν τον λόγο, αυστηρότερους ελέγχους στους φορείς πιστοποίησης, με ιδιαίτερη έμφαση στις διαδικτυακές εξετάσεις, στην ταυτοποίηση των υποψηφίων και στην αποτροπή εξωτερικής βοήθειας. Παράλληλα, πρότεινε ως πιθανή μελλοντική λύση να εξετάζει το ίδιο το ΑΣΕΠ τους υποψηφίους σε συγκεκριμένες γλώσσες, από το 2029 και υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλιστούν οι απαραίτητες υποδομές.
Η ALTE μιλά για συστημικό πρόβλημα
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η παρέμβαση της ALTE, της ευρωπαϊκής ένωσης οργανισμών που ασχολούνται με την αξιολόγηση της γλωσσομάθειας. Ο Ντάρεν Πέρετ, μέλος της Μόνιμης Επιτροπής και ελεγκτής της ALTE, δήλωσε στο Euronews ότι, μετά τις αναφορές που έφτασαν στην ένωση και την έρευνα που ακολούθησε, η εκτίμησή της είναι ότι το πρόβλημα στην Ελλάδα έχει συστημικά και ευρύτερα χαρακτηριστικά.
Η ALTE αναμένεται να συγκεντρώσει τα συμπεράσματα του φόρουμ και να τα διαβιβάσει στους αρμόδιους ελληνικούς φορείς.
Δεν πρόκειται για έλεγχο ή διαδικασία επιβολής κυρώσεων από κάποιο όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι μια πρωτοβουλία της ίδιας της ένωσης εξεταστικών φορέων, με στόχο να τεθούν υπό συζήτηση ζητήματα ποιότητας και αξιοπιστίας της γλωσσικής πιστοποίησης στην Ελλάδα.
Γιατί το «χαρτί» δεν πρέπει να γίνει πιο σημαντικό από τη γνώση
Το Proficiency δεν είναι απλώς ένα ακόμη χαρτί που μπαίνει σε έναν φάκελο. Πίσω του θα έπρεπε να υπάρχει μια πραγματική δεξιότητα: η δυνατότητα ενός ανθρώπου να κατανοεί, να γράφει, να μιλά και να επικοινωνεί σε υψηλό επίπεδο σε μια ξένη γλώσσα.
Αυτός είναι και ο λόγος που η συζήτηση που άνοιξε στην Αθήνα έχει σημασία πολύ πέρα από τις προκηρύξεις του ΑΣΕΠ. Γιατί τα παιδιά που μαθαίνουν ξένες γλώσσες δεν χρειάζονται απλώς ένα πτυχίο. Χρειάζονται να ξέρουν ότι το πτυχίο τους αξίζει όσο η προσπάθεια που έκαναν για να το αποκτήσουν.
