Ψηφιακή Ενηλικίωση: Από την ελληνική πρωτοβουλία στις ευρωπαϊκές πολιτικές – μένει να δούμε εάν θα έχει επιτυχία η εφαρμογή της.
Η ραγδαία εξάπλωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των ψηφιακών εφαρμογών έχει αναδείξει μια νέα πρόκληση, την οποία αναγνωρίζουμε γονείς και Πολιτεία: την ανάγκη καθορισμού μιας ενιαίας ψηφιακής ηλικίας. Πρόκειται για το ηλικιακό όριο κάτω από το οποίο οι ανήλικοι θα προστατεύονται αποτελεσματικά στο διαδίκτυο, ενώ ταυτόχρονα θα θεσπίζονται σαφείς κανόνες για την είσοδο τους σε ψηφιακές πλατφόρμες.
Διαβάστε επίσης: Έρευνα Infokids: Έφηβοι, από 15 έως 24 ετών, απαντούν για τη σχέση τους με το Internet και τα social media
Η ελληνική πρωτοβουλία
Συζητώντας σχετικά με το θέμα αυτό στον ΣΚΑΪ ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, τόνισε ότι αν στην πολιτεία η ενηλικίωση έρχεται στα 18, πρέπει να δούμε ποια είναι η ηλικία ενηλικίωσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Η Ευρώπη συζητάει για τα 15 χρόνια, ενώ η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που είπε ότι πρέπει να ορίσουμε αυτή την ηλικία και να καθορίσουμε τους τρόπους ταυτοποίησης». Αυτό που όλοι γνωρίζουμε είναι ότι μέχρι σήμερα, οι ανήλικοι δήλωναν μόνοι τους την ηλικία τους στις πλατφόρμες – συχνά ψευδώς. Από τον Μάρτιο του 2025, η Ελλάδα πρότεινε μια πιο στοχευμένη και μεθοδική διαδικασία ελέγχου ηλικίας, εισάγοντας το Kids Wallet, μια εφαρμογή που επιτρέπει την ασφαλή ψηφιακή ταυτοποίηση.
Η ελληνική πρόταση έγινε δεκτή από μεγάλες πλατφόρμες, όπως το Facebook, το Instagram και το WhatsApp, και συνδέθηκε με το ευρωπαϊκό Mini Wallet, το οποίο ανακοίνωσε η Επίτροπος Βερκούενεν τον Ιούλιο. Από τον Σεπτέμβριο, Ελλάδα και Ευρώπη ενώνουν δυνάμεις για τη δημιουργία ενός κοινού εργαλείου, με το οποίο οι ανήλικοι θα πιστοποιούν την ηλικία τους πριν αποκτήσουν πρόσβαση σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Διαβάστε επίσης: Μελέτη: 1 στα 6 παιδιά έχουν δεχθεί απειλές μέσω smartphone – Όμως ορισμένοι γονείς λένε ναι στην αγορά τους
Η ευρωπαϊκή διάσταση στο ζητούμενο της ψηφιακής ηλικίας
Η ελληνική πρωτοβουλία δεν είναι μεμονωμένη. Εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της Ψηφιακής Δεκαετίας 2030, όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο το 80 % των πολιτών να διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία του Eurostat (2023), μόλις το 56 % των Ευρωπαίων ηλικίας 16–74 έχει τέτοιες δεξιότητες.
Παράλληλα, έρευνες του Ευρωπαϊκού Ερευνητικού Κέντρου (JRC) καταδεικνύουν ότι οι πλατφόρμες των social media δεν έχουν σχεδιαστεί για παιδιά, αλλά για ενήλικες χρήστες, με αποτέλεσμα οι ανήλικοι να εκτίθενται σε εθιστικά μοτίβα χρήσης (infinite scroll, αυτοματοποιημένες προτάσεις περιεχομένου κ.ά.). Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) ανέδειξε πως το 11 % των εφήβων στην Ευρώπη παρουσίασε προβληματική χρήση social media το 2022, ενώ το 12 % βρίσκεται σε κίνδυνο εξάρτησης από το online gaming.
Από την ψηφιακή προστασία στη «ψηφιακή ενηλικίωση»
Η «ψηφιακή ενηλικίωση» δεν είναι μόνο ηλικιακός περιορισμός. Είναι μια διαδικασία που περιλαμβάνει:
- Ασφαλή ταυτοποίηση: με εφαρμογές όπως το Kids Wallet και το Mini Wallet.
- Εκπαίδευση και ψηφιακή παιδεία: ώστε τα παιδιά να μαθαίνουν να χρησιμοποιούν υπεύθυνα τα ψηφιακά εργαλεία.
- Ρύθμιση πλατφορμών: με την απαγόρευση εθιστικών πρακτικών (όπως ζητά το Ευρωκοινοβούλιο).
- Συνεργασία κράτους – οικογένειας – κοινωνίας: για να δημιουργηθούν ασφαλή περιβάλλοντα και να προληφθούν φαινόμενα παραπλάνησης ή εκμετάλλευσης.
Η Ελλάδα, μέσα από το Kids Wallet, και η Ευρώπη, με το Mini Wallet, κάνουν ένα αποφασιστικό βήμα για να προστατεύσουν τους ανήλικους. Η ψηφιακή ενηλικίωση πρέπει να είναι μια συνειδητή μετάβαση, όπου οι νέοι πολίτες δεν θα είναι «έρμαια» των πλατφορμών, αλλά ενεργοί και προστατευμένοι χρήστες. Η πολιτεία, η κοινωνία και οι ίδιες οι τεχνολογικές εταιρείες έχουν πλέον την ευθύνη να διαμορφώσουν αυτό το ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον.
