«Πόσες φορές πρέπει να στο πω;» Αν αυτή η φράση ακούγεται καθημερινά στο σπίτι σας, δεν είστε οι μόνοι. Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι όταν ένα παιδί δεν ακούει οδηγίες, το κάνει από πείσμα ή επειδή θέλει να προκαλέσει. Οι παιδοψυχολόγοι, όμως, εξηγούν ότι πίσω από αυτή τη συμπεριφορά μπορεί να κρύβονται ανάγκες που το παιδί δεν ξέρει ακόμη πώς να εκφράσει.
Δεν είναι πάντα θέμα ανυπακοής
Ένα παιδί μπορεί να φαίνεται ότι αγνοεί τους γονείς του για πολλούς διαφορετικούς λόγους. Ίσως είναι απορροφημένο στο παιχνίδι του, δυσκολεύεται να διαχειριστεί τα συναισθήματά του, είναι κουρασμένο ή απλώς δεν έχει ακόμη αναπτύξει την ικανότητα να αλλάζει εύκολα δραστηριότητα.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι ο εγκέφαλος των μικρών παιδιών βρίσκεται ακόμη σε στάδιο ανάπτυξης. Η αυτορρύθμιση, η συγκέντρωση και ο έλεγχος των παρορμήσεων χτίζονται σταδιακά και όχι από τη μία μέρα στην άλλη.
Όταν οι πολλές οδηγίες φέρνουν το αντίθετο αποτέλεσμα
Στην καθημερινότητα, οι γονείς δίνουν δεκάδες εντολές:
- «Φόρεσε τα παπούτσια σου.»
- «Μάζεψε τα παιχνίδια.»
- «Έλα να φάμε.»
- «Μην τρέχεις.»
Όταν αυτές οι οδηγίες δίνονται συνεχόμενα, με ένταση ή μέσα σε ένα φορτισμένο κλίμα, το παιδί μπορεί να σταματήσει να ανταποκρίνεται. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αδιαφορεί. Συχνά σημαίνει ότι έχει υπερφορτωθεί.
Η σύνδεση προηγείται της συνεργασίας
Οι παιδοψυχολόγοι επισημαίνουν ότι τα παιδιά συνεργάζονται πιο εύκολα όταν νιώθουν ότι πρώτα έχουν συνδεθεί συναισθηματικά με τον γονιό τους.
Μια ήρεμη επαφή με το βλέμμα, ένα άγγιγμα στον ώμο ή το να σκύψει ο γονιός στο ύψος του παιδιού πριν μιλήσει, μπορεί να έχει πολύ καλύτερο αποτέλεσμα από το να φωνάζει οδηγίες από το άλλο δωμάτιο.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Αντί να επαναλαμβάνετε την ίδια εντολή πολλές φορές, δοκιμάστε να:
- μιλήσετε ήρεμα και με λίγες λέξεις,
- βεβαιωθείτε ότι το παιδί σας κοιτάζει όταν του μιλάτε,
- δώσετε λίγο χρόνο για να επεξεργαστεί αυτό που ζητάτε,
- αναγνωρίσετε πρώτα το συναίσθημά του, πριν επιμείνετε στην οδηγία,
- επαινείτε τη συνεργασία, ακόμη και στις μικρές καθημερινές στιγμές.
Η συμπεριφορά είναι συχνά ένα μήνυμα
Πίσω από μια φαινομενική ανυπακοή μπορεί να υπάρχει κούραση, άγχος, ανάγκη για προσοχή, απογοήτευση ή δυσκολία στη διαχείριση έντονων συναισθημάτων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζονται όρια. Σημαίνει όμως ότι τα όρια γίνονται πιο αποτελεσματικά όταν συνοδεύονται από ενσυναίσθηση, σταθερότητα και σεβασμό στις αναπτυξιακές ανάγκες του παιδιού.
Το σημαντικό που χρειάζεται να θυμούνται οι γονείς
Κανένα παιδί δεν συνεργάζεται τέλεια κάθε στιγμή της ημέρας. Όπως και οι ενήλικες, έτσι και τα παιδιά έχουν στιγμές που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν.
Το ζητούμενο δεν είναι η απόλυτη υπακοή, αλλά η δημιουργία μιας σχέσης εμπιστοσύνης, μέσα στην οποία το παιδί θα μάθει σταδιακά να συνεργάζεται, να ακούει και να εκφράζει όσα νιώθει με υγιή τρόπο.
