Το άγχος και το χρόνιο στρες δεν φαίνεται να επηρεάζουν μόνο την υγεία εκείνου που τα βιώνει. Νέα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι οι επιδράσεις του στρες στους άνδρες ενδέχεται να φτάνουν ακόμη και στην επόμενη γενιά, επηρεάζοντας την ανάπτυξη των παιδιών ήδη από τα πρώτα στάδια της ζωής τους.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό iScience, ένα μικροσκοπικό μόριο που εντοπίζεται στο σπέρμα ανδρών με αυξημένα επίπεδα στρες φαίνεται να επηρεάζει την ανάπτυξη των εμβρύων και τη μετέπειτα σωματική εξέλιξη των απογόνων.
Το μόριο που τράβηξε το ενδιαφέρον των επιστημόνων
Στο επίκεντρο της έρευνας βρέθηκε το μόριο let-7f-5p, ένα microRNA. Πρόκειται για έναν πολύ μικρό γενετικό «ρυθμιστή» που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται τα γονίδια.
Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι το συγκεκριμένο microRNA εμφανίζεται σε υψηλότερα επίπεδα στο σπέρμα ανδρών που βιώνουν έντονο ψυχολογικό στρες. Ερευνητές από την Ιατρική Σχολή Anschutz του Πανεπιστημίου του Κολοράντο θέλησαν να εξετάσουν τι συμβαίνει όταν το μόριο αυτό εισέρχεται σε ένα γονιμοποιημένο ωάριο.
Τι έδειξαν τα πειράματα
Οι επιστήμονες εισήγαγαν το μόριο let-7f σε γονιμοποιημένα ωάρια ποντικών, χρησιμοποιώντας συγκεντρώσεις που προσομοίαζαν τα επίπεδα που παρατηρούνται σε άνδρες με υψηλό στρες.
Κατά την παρακολούθηση της ανάπτυξης των εμβρύων διαπιστώθηκε ότι σημαντικά λιγότερα από αυτά κατάφεραν να φτάσουν στο στάδιο της βλαστοκύστης, ένα ιδιαίτερα σημαντικό αναπτυξιακό στάδιο πριν από την εμφύτευση στη μήτρα.
Παράλληλα, οι ερευνητές εντόπισαν αλλαγές στην έκφραση 383 γονιδίων που σχετίζονται με τον μεταβολισμό, την παραγωγή ενέργειας και την κυτταρική ανάπτυξη.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι τα έμβρυα που είχαν εκτεθεί στο συγκεκριμένο μόριο αρχικά αναπτύσσονταν ταχύτερα, όμως στη συνέχεια η εξέλιξή τους επιβραδυνόταν σημαντικά, ενώ αρκετά σταματούσαν εντελώς να αναπτύσσονται.
Οι μεγαλύτερες επιδράσεις στα αρσενικά έμβρυα
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα αρσενικά έμβρυα επηρεάζονταν περισσότερο από τα θηλυκά.
Συγκεκριμένα, εμφάνισαν περίπου τριπλάσιες μεταβολές στη γονιδιακή τους δραστηριότητα, κυρίως σε γονίδια που σχετίζονται με τον μεταβολισμό, τη ρύθμιση της γλυκόζης και την ανάπτυξη των κυττάρων.
Οι διαφοροποιήσεις αυτές παρέμειναν εμφανείς και στα επόμενα στάδια της εμβρυϊκής ανάπτυξης, επηρεάζοντας γονίδια που συνδέονται με την ανάπτυξη του εγκεφάλου, των οστών και του μεταβολισμού.
Αυξημένο βάρος μετά την εφηβεία
Οι διαφορές δεν σταμάτησαν στη γέννηση. Τα αρσενικά ποντίκια που προήλθαν από τα έμβρυα που είχαν εκτεθεί στο μόριο παρουσίασαν μεγαλύτερο σωματικό βάρος μετά την εφηβεία σε σύγκριση με τα ποντίκια της ομάδας ελέγχου.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η αύξηση αυτή δεν συνδέθηκε με μεγαλύτερη κατανάλωση τροφής. Αντίθετα, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα ζώα είχαν μακρύτερα οστά στα κάτω άκρα και μεταβολές στη λειτουργία της υπόφυσης, ενός αδένα που παίζει σημαντικό ρόλο στην παραγωγή ορμονών ανάπτυξης.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τον άνθρωπο
Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια και επομένως τα αποτελέσματα δεν μπορούν να εφαρμοστούν απευθείας στον άνθρωπο.
Ωστόσο, τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι η υγεία του πατέρα πριν από τη σύλληψη ίσως παίζει σημαντικότερο ρόλο απ’ όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα στην ανάπτυξη των παιδιών.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι το let-7f είναι μόνο ένα από τα πολλά μόρια του σπέρματος που επηρεάζονται από το στρες. Για τον λόγο αυτό χρειάζονται περισσότερες μελέτες ώστε να διαπιστωθεί αν οι ίδιοι μηχανισμοί ισχύουν και στους ανθρώπους και ποιος είναι ο πραγματικός αντίκτυπός τους στην υγεία των μελλοντικών παιδιών.
