Τα εμβόλια έχουν σώσει 150 εκατομμύρια παιδιά τα τελευταία 50 χρόνια, ενώ κάθε δέκα δευτερόλεπτα, ένα παιδί σώζεται χάρη σε ένα εμβόλιο απέναντι σε μια θανατηφόρα ασθένεια.
Η κλίμακα της επίδρασης των εμβολίων
Μέχρι να ολοκληρώσετε την ανάγνωση αυτού του κειμένου, περίπου 30 παιδιά θα έχουν σωθεί χάρη στα εμβόλια, σύμφωνα με τα στοιχεία του φορέα Our Word in Data. Στα τελευταία 50 χρόνια, αυτό μεταφράζεται σε 150 εκατομμύρια παιδιά.
Πρόκειται για έναν αριθμό που ξεπερνά κατά πολύ τον πληθυσμό χωρών όπως το Ηνωμένο Βασίλειο. Είναι 150 εκατομμύρια παιδιά που μεγάλωσαν, έζησαν τη ζωή τους και συνέβαλαν στην κοινωνία. Είναι επίσης εκατοντάδες εκατομμύρια γονείς που δεν βίωσαν την απώλεια ενός παιδιού.
Το στοιχείο αυτό προκύπτει από μελέτη στο The Lancet, όπου η επιστημονική ομάδα που τη συνέγραψε υπολόγισε τον αριθμό των ζωών που σώθηκαν χάρη στους εμβολιασμούς για διαφορετικές ασθένειες τα τελευταία 50 χρόνια.
Ο εμβολιασμός κατά της ιλαράς είχε τη μεγαλύτερη συμβολή, καθώς εκτιμάται ότι έσωσε περίπου 94 εκατομμύρια ζωές, δηλαδή πάνω από το 60% του συνόλου.
Πρόκειται για μια πραγματικά παγκόσμια προσπάθεια. Περισσότερα από 5 εκατομμύρια παιδιά σώθηκαν σε κάθε γεωγραφική περιοχή, με περισσότερα από 50 εκατομμύρια στην Αφρική και 38 εκατομμύρια στη Νοτιοανατολική Ασία.
Εμβόλια και μείωση της παιδικής θνησιμότητας
Ο εμβολιασμός υπήρξε βασικός παράγοντας στη δραστική μείωση της παιδικής θνησιμότητας. Τα τελευταία 50 χρόνια, η βρεφική θνησιμότητα παγκοσμίως μειώθηκε κατά περισσότερο από δύο τρίτα, από περίπου 10% το 1974 σε λιγότερο από 3% σήμερα.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα εμβόλια ευθύνονται για περίπου το 40% αυτής της μείωσης. Το υπόλοιπο αποδίδεται σε παράγοντες όπως η βελτίωση της διατροφής, η προγεννητική και νεογνική φροντίδα, η πρόσβαση σε καθαρό νερό και βασικές υποδομές υγιεινής.
Από περιορισμένη πρόσβαση σε παγκόσμια κάλυψη
Πριν από 50 χρόνια, ελάχιστα παιδιά εκτός Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής είχαν πρόσβαση σε εμβολιασμό. Το 1974, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εγκαινίασε το Διευρυμένο Πρόγραμμα Εμβολιασμών με στόχο την καθολική κάλυψη των παιδιών απέναντι σε βασικές ασθένειες όπως η ιλαρά, ο τέτανος και η φυματίωση.
Τα ποσοστά εμβολιασμού αυξήθηκαν σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες, ξεπερνώντας το 60% των παιδιών παγκοσμίως. Ωστόσο, μέχρι το 2000 είχε γίνει σαφές ότι η πρόοδος επιβραδυνόταν, ιδιαίτερα στις φτωχότερες περιοχές της Αφρικής και της Ασίας.
Για την αντιμετώπιση αυτών των ανισοτήτων δημιουργήθηκε η Gavi, the Vaccine Alliance, μια διεθνής συνεργασία με τη συμμετοχή φορέων όπως το Ίδρυμα Bill & Melinda Gates, ο ΠΟΥ, η UNICEF και η Παγκόσμια Τράπεζα.
Σήμερα, περισσότερο από το 80% των βρεφών λαμβάνει τις βασικές δόσεις εμβολίων, όπως το DTP3 για διφθερίτιδα, τέτανο και κοκκύτη. Παράλληλα, η εμβολιαστική κάλυψη για την ιλαρά έχει αυξηθεί από λιγότερο από 20% το 2000 σε πάνω από 70% σήμερα.
Περίπου το 84% των παιδιών εμβολιάζεται επίσης κατά της φυματίωσης, ενώ το 80% κατά της πολιομυελίτιδας και της ηπατίτιδας Β.
Οι προκλήσεις που παραμένουν
Παρά τη σημαντική πρόοδο, οι προκλήσεις παραμένουν. Κάθε χρόνο, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι εξακολουθούν να πεθαίνουν από φυματίωση, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες χάνουν τη ζωή τους από μηνιγγίτιδα και κοκκύτη. Δεκάδες χιλιάδες θάνατοι καταγράφονται ακόμη από ιλαρά, τέτανο και ηπατίτιδα Β.
Ο κόσμος βρίσκεται επίσης κοντά στην εξάλειψη της πολιομυελίτιδας, η οποία θα μπορούσε να γίνει η δεύτερη ανθρώπινη ασθένεια που εξαφανίζεται πλήρως, μετά την ευλογιά.
Ταυτόχρονα, η επιστημονική έρευνα προχωρά, με νέα εμβόλια να αναπτύσσονται για σοβαρές ασθένειες όπως η ελονοσία. Ήδη υπάρχουν δύο εγκεκριμένα εμβόλια που θα μπορούσαν να σώζουν εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά κάθε χρόνο.
Γιατί η προσπάθεια πρέπει να ενταθεί
Η πρόοδος που έχει επιτευχθεί δεν αποτελεί λόγο εφησυχασμού, αλλά ενίσχυσης των προσπαθειών για καθολική εμβολιαστική κάλυψη. Σήμερα γνωρίζουμε πώς να προλαμβάνουμε θανάτους από ασθένειες που κάποτε ήταν ανεξέλεγκτες.
Αυτό σημαίνει ότι απαιτούνται περισσότερες επενδύσεις, καλύτερος συντονισμός από τις κυβερνήσεις και ενίσχυση της εμπιστοσύνης του κοινού. Αν και η πλειονότητα των ανθρώπων αναγνωρίζει τη σημασία του εμβολιασμού, σε ορισμένες χώρες η επιφυλακτικότητα παραμένει υψηλή.
Ίσως αυτή η αμφισβήτηση να περιοριζόταν, αν αναδεικνύονταν πιο συστηματικά τα πραγματικά δεδομένα. Για παράδειγμα, θα μπορούσε κάθε ημέρα να αποτελεί πρωτοσέλιδο ότι «σχεδόν 10.000 παιδιά σώθηκαν χθες χάρη στα εμβόλια».
Δεν συμβαίνει, γιατί δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο γεγονός. Είναι μια αθόρυβη, καθημερινή πρόοδος που, συσσωρευτικά, έχει αλλάξει τη ζωή εκατοντάδων εκατομμυρίων παιδιών και των οικογενειών τους.
