Η ανακοίνωση του μέτρου του «κουμπαρά» για κάθε παιδί που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός στη ΔΕΘ έγινε δεκτή με πολλές απορίες και ερωτήσεις, πολλές από τις οποίες λάβαμε από αναγνώστες.
Στην προσπάθεια να ενημερώνουμε έγκυρ, συγκεντρώσαμε τις παρακάτω ερωτήσεις και απαντήσεις που έδωσε αποκλειστικά στο Infokids.gr το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τον σχεδιασμό των Αποταμιευτικών Επενδυτικών Λογαριασμών για τα παιδιά.
Πρόκειται, ωστόσο, για ένα μέτρο που βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία διαμόρφωσης. Οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις αναμένεται να εμπλουτιστούν καθώς η σχετική ρύθμιση θα πάρει τη μορφή νομοσχεδίου και θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Σε εκείνο το στάδιο, οι πολίτες θα έχουμε όλοι μας τη δυνατότητα να συμμετάσχουμε στη συζήτηση, να καταθέσουμε παρατηρήσεις και προτάσεις και να θέσουμε ζητήματα που θεωρούμε ότι χρειάζονται περαιτέρω διευκρίνιση.
Μέχρι τότε, το ακόλουθο Q+A αποτυπώνει τον σχεδιασμό του μέτρου όπως έχει διαμορφωθεί και μας έχει γνωστοποιηθεί μέχρι σήμερα.
Ερωτήσεις και απαντήσεις για τον αποταμιευτικό επενδυτικό λογαριασμό, τον «κουμπαρά» που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός στη ΔΕΘ
Τα βασικά
Τι ακριβώς είναι ο θεσμός;
Είναι ένας αφορολόγητος επενδυτικός λογαριασμός που ανοίγει αυτόματα για κάθε παιδί έως δύο ετών και, εφεξής, για κάθε παιδί που γεννιέται στην Ελλάδα. Ό,τι καταθέτει η οικογένεια, το κράτος το διπλασιάζει μέχρι ένα ετήσιο όριο. Τα χρήματα επενδύονται σε μετοχές και ομόλογα και, στα δεκαοκτώ, ανήκουν στον νέο ενήλικα.
Είναι επίδομα;
Όχι. Είναι θεσμός δημιουργίας περιουσίας, όχι παροχή. Η διαφορά είναι ουσιώδης: το επίδομα δαπανάται, ο λογαριασμός επενδύεται και μεγαλώνει για δεκαοκτώ χρόνια. Κανένα χρήμα δεν δίνεται σε μετρητά στην οικογένεια. Το κράτος συνεισφέρει μόνο εφόσον συνεισφέρει και η οικογένεια.
Ποια παιδιά το δικαιούνται;
Από την έναρξη του θεσμού, όλα τα παιδιά έως δύο ετών· εφεξής, κάθε παιδί αποκτά λογαριασμό αυτόματα με τη γέννησή του. Χωρίς αίτηση, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια, χωρίς γραφειοκρατία. Ένας λογαριασμός ανά παιδί.
Πώς ανοίγει;
Αυτόματα. Οι τεχνικές λεπτομέρειες θα οριστούν με τη ρύθμιση.
Γιατί αυτόματα και όχι με αίτηση;
Επειδή η αυτόματη ένταξη είναι ό,τι κάνει τον θεσμό καθολικό. Όπου εφαρμόστηκαν σχήματα με αίτηση, μεγάλο μέρος των οικογενειών, συνήθως οι πιο ευάλωτες, έμεναν εκτός. Η αυτόματη ένταξη διασφαλίζει ότι ο λογαριασμός υπάρχει πριν καν χρειαστεί το κίνητρο.
Εισφορές και κρατική αντιστοίχιση
Πόσα βάζει το κράτος;
Το κράτος αντιστοιχίζει ένα προς ένα τις εισφορές της οικογένειας, μέχρι ένα ανώτατο όριο. Το όριο ξεκινά στα 1.200 ευρώ τον χρόνο ανά παιδί, δηλαδή 100 ευρώ τον μήνα.
Το όριο των 1.200 ευρώ μένει σταθερό;
Όχι. Αυξάνεται κατά 10% κάθε πέντε χρόνια, ώστε να μη διαβρώνεται από τον πληθωρισμό και να μεγαλώνει μαζί με το παιδί. Πρακτικά: 1.200 ευρώ τα έτη 1 έως 5, 1.320 τα έτη 6 έως 10, 1.452 τα έτη 11 έως 15 και 1.597 τα έτη 16 έως 18.
Υποχρεούται η οικογένεια να καταθέσει το πλήρες ποσό;
Όχι. Η συνεισφορά είναι εντελώς ελαστική. Αν μια οικογένεια μπορεί να βάλει 30 ή 50 ευρώ τον μήνα, το κράτος τα ακολουθεί ένα προς ένα. Δεν υπάρχει υποχρεωτικό ελάχιστο. Ο θεσμός δεν επιβραβεύει τον υπάρχοντα πλούτο, χτίζει νέο πλούτο από το μηδέν.
Μπορεί η οικογένεια να βάλει παραπάνω;
Ναι, έως 10.000 ευρώ τον χρόνο συνολικά. Η κρατική αντιστοίχιση όμως δίνεται μόνο στις πρώτες εισφορές, μέχρι το εκάστοτε όριο. Τα επιπλέον χρήματα επενδύονται και παραμένουν αφορολόγητα, απλώς χωρίς αντιστοίχιση.
Γιατί υπάρχει ανώτατο όριο εισφορών 10.000 ευρώ;
Για να μη μετατραπεί ο αφορολόγητος λογαριασμός σε όχημα απόκρυψης πλούτου. Το όριο είναι κοινό με τον λογαριασμό ενηλίκων.
Πώς γίνονται οι καταβολές;
Εξετάζονται μηνιαίες ή τριμηνιαίες καταβολές, με πάγια εντολή και αντίστοιχη περιοδική πίστωση της κρατικής αντιστοίχισης. Η περιοδική τοποθέτηση κατανέμει τις αγορές μέσα στο έτος και μειώνει τον κίνδυνο κακής συγκυρίας (μέσος όρος κόστους).
Ποιος μπορεί να καταθέτει στον λογαριασμό;
Οποιοσδήποτε: γονείς, παππούδες, νονοί, θείοι, συγγενείς, φίλοι, ακόμη και εργοδότες. Μια από τις ιδέες που εξετάζονται είναι ψηφιακός σύνδεσμος δωρεάς, ώστε ο παραδοσιακός μποναμάς σε βαφτίσια και γιορτές να γίνεται επενδεδυμένο κεφάλαιο.
Φορολογία
Τι ακριβώς είναι αφορολόγητο;
Τα πάντα. Τόκοι, μερίσματα και υπεραξίες. Επειδή τα κεφάλαια επενδύονται σε μετοχές και αμοιβαία, η απόδοση προέρχεται κυρίως από μερίσματα και υπεραξία, οπότε η πλήρης απαλλαγή είναι που δίνει νόημα στο κίνητρο. Δεν υπάρχει φόρος ούτε στις αναλήψεις.
Πληρώνει φόρο ο νέος στα 18 όταν πάρει τα χρήματα;
Όχι. Η ανάληψη στα δεκαοκτώ είναι αφορολόγητη, όπως και κάθε μελλοντική απόδοση αν το ποσό μεταφερθεί στον λογαριασμό ενηλίκων.
Πού επενδύονται τα χρήματα
Σε τι επενδύεται ο λογαριασμός;
Σε μετοχές και ομόλογα εισηγμένα σε χρηματιστήρια της ΕΕ και του ΕΟΧ, καθώς και σε ΟΣΕΚΑ και ETF. Περιλαμβάνονται και μεγάλες διεθνείς εταιρείες που διαπραγματεύονται σε ευρωπαϊκές αγορές. Δεν είναι καταθετικό προϊόν.
Επιτρέπονται τα κρυπτονομίσματα;
Όχι. Τα κρυπτοστοιχεία είναι εκτός του επιλέξιμου σύμπαντος. Δεν συμβιβάζονται με ένα κρατικά αντιστοιχιζόμενο προϊόν που απευθύνεται σε παιδιά.
Τι γίνεται αν η οικογένεια δεν ξέρει από επενδύσεις;
Υπάρχει προεπιλογή. Όποιος δεν θέλει να επιλέξει, τοποθετείται αυτόματα σε ένα αμοιβαίο κεφάλαιο στοχευμένης ημερομηνίας. Εξετάζεται ανώτατο όριο συνολικού κόστους (TER), το οποίο θα καθορίζεται από την αρμόδια αρχή. Το κεφάλαιο αυτό μειώνει σταδιακά τον κίνδυνο όσο πλησιάζουν τα δεκαοκτώ.
Μπορεί η οικογένεια να διαχειρίζεται μόνη της;
Ναι. Υπάρχουν τέσσερις ισότιμες επιλογές: αυτοδιαχείριση, τραπεζικό προϊόν, προϊόν εταιρείας επενδυτικών υπηρεσιών ή ασφαλιστικό προϊόν. Όλες με πλήρη διαφάνεια κόστους.
Στα 18
Τι γίνεται όταν το παιδί ενηλικιωθεί;
Το υπόλοιπο ανήκει στον νέο ενήλικα. Έχει δύο επιλογές: να το πάρει σε μετρητά, αφορολόγητα, ή να το μεταφέρει σε έναν ισόβιο αφορολόγητο επενδυτικό λογαριασμό ενηλίκων και να συνεχίσει να επενδύει.
Μπορεί να αναλάβει χρήματα νωρίτερα;
Όχι. Ο λογαριασμός είναι κλειδωμένος έως τα δεκαοκτώ, χωρίς πρόωρες αναλήψεις. Αυτό προστατεύει την κρατική αντιστοίχιση και δεν χρειάζεται περίπλοκος μηχανισμός ανάκτησης.
Τι θα κάνουν οι νέοι τα χρήματα;
Ό,τι επιλέξουν: σπουδές, την πρώτη επαγγελματική προσπάθεια, προκαταβολή για κατοικία, ή να τα αφήσουν να ανατοκίζονται αφορολόγητα.
Πόσα θα αξίζει ο λογαριασμός στα 18
Πόσα μπορεί να πιάσει ο λογαριασμός;
Με την παραδοχή ότι η οικογένεια καταθέτει κάθε χρόνο ποσό ίσο με το όριο αντιστοίχισης και το κράτος το διπλασιάζει, σε βάθος δεκαοκτώ ετών η οικογένεια βάζει περίπου 24.652 ευρώ και άλλα τόσα το κράτος, σύνολο 49.303 ευρώ επενδυμένα.
| Ετήσια απόδοση | Καταβολές οικογένειας | Κρατική αντιστοίχιση | Αξία στα 18 | Πολλαπλάσιο εισφορών |
| 5,0% | ≈ 24.652 € | ≈ 24.652 € | ≈ 77.750 € | ≈ 3,2× |
| 7,5% | ≈ 24.652 € | ≈ 24.652 € | ≈ 100.000 € | ≈ 4,1× |
| 10,0% | ≈ 24.652 € | ≈ 24.652 € | ≈ 130.700 € | ≈ 5,3× |
Πώς πρέπει να διαβάζονται αυτά τα νούμερα;
Είναι ενδεικτικά, καθαρά από κόστη, και εξαρτώνται από τις πραγματικές αποδόσεις των αγορών. Δεν είναι υποσχέσεις. Δείχνουν όμως τη δύναμη του συνδυασμού: διπλασιασμός στην είσοδο, αφορολόγητη απόδοση και δεκαοκτώ χρόνια ανατοκισμού. Με μέση απόδοση 7,5%, κάθε ευρώ της οικογένειας γίνεται περίπου τέσσερα ευρώ.
Η εγγύηση κεφαλαίου
Κινδυνεύουν τα χρήματα αν πέσουν οι αγορές;
Εξετάζεται μηχανισμός εγγύησης για τον πυρήνα του λογαριασμού, ώστε να καλύπτονται οι αντιστοιχιζόμενες εισφορές, δηλαδή τα χρήματα του προγράμματος, σε ονομαστικούς όρους στα δεκαοκτώ. Ποσά πέραν του πυρήνα φέρουν κανονικό κίνδυνο αγοράς.
Ποιος πληρώνει την εγγύηση;
Εξετάζεται η παροχή της από την αγορά, έναντι αμοιβής, από τράπεζες ή άλλους εποπτευόμενους φορείς. Η αμοιβή θα τιμολογείται με βάση τον πραγματικό κίνδυνο κάθε χαρτοφυλακίου, με δημοσιευμένη μεθοδολογία και εποπτεία. Όσο καλύτερη η πορεία του λογαριασμού, τόσο φθηνότερη η εγγύηση.
Δεν είναι έτσι απλώς μια κατάθεση με άλλο όνομα;
Όχι. Τα χρήματα επενδύονται πλήρως στις αγορές και η απόδοση είναι πραγματική επενδυτική απόδοση. Η υπό εξέταση εγγύηση αφορά μόνο τον αντιστοιχιζόμενο πυρήνα και θα τιμολογείται από την αγορά ανάλογα με τον κίνδυνο, ώστε να μην ενθαρρύνει υπερβολική ανάληψη κινδύνου εις βάρος του φορολογούμενου. Το ζήτημα της έκτασης και του κόστους της εγγύησης παραμένει ανοικτό στον τελικό σχεδιασμό.
Πάροχοι, κόστος, φορητότητα
Ποιος μπορεί να προσφέρει τους λογαριασμούς;
Τράπεζες, εταιρείες παροχής επενδυτικών υπηρεσιών και ασφαλιστικές εταιρείες, με στόχο τον ευρύτερο δυνατό ανταγωνισμό. Εξετάζεται και η συμμετοχή παρόχων από όλη την ΕΕ και τον ΕΟΧ, ώστε να μην περιορίζεται η επιλογή.
Ποιος εγγυάται ότι τα κόστη δεν θα φάνε την απόδοση;
Η πλήρης διαφάνεια. Κάθε πάροχος υποχρεούται να γνωστοποιεί όλες τις χρεώσεις με ενιαίο υπόδειγμα και κοινή μεθοδολογία, ώστε οι επιλογές να είναι πραγματικά συγκρίσιμες. Εξετάζεται ανώτατο όριο συνολικού κόστους (TER), το οποίο θα καθορίζεται από την αρμόδια αρχή, τόσο για το προεπιλεγμένο κεφάλαιο όσο και ως προϋπόθεση συμμετοχής για τα υπόλοιπα προϊόντα.
Μπορεί η οικογένεια να αλλάξει πάροχο;
Ναι, δωρεάν και σε είδος, μέσα σε λίγες εργάσιμες ημέρες. Χωρίς φορητότητα η διαφάνεια είναι κενή, γι’ αυτό η δυνατότητα μεταφοράς είναι θεμελιώδης.
Ποιος πιστοποιεί και εποπτεύει τα προϊόντα;
Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, που εποπτεύει ήδη ΟΣΕΚΑ, εταιρείες επενδύσεων και ενημερωτικά δελτία και διαθέτει την τεχνική επάρκεια. Αυτή είναι και η κοινή ευρωπαϊκή πρακτική.
Δημοσιονομικό κόστος και οικονομία
Πόσο κοστίζει στο Δημόσιο;
Το κόστος προκύπτει από την κρατική αντιστοίχιση, δηλαδή έως 1.200 ευρώ ανά παιδί που πράγματι αποταμιεύει, με σταδιακή αύξηση. Είναι ελεγχόμενο εξ ορισμού: το κράτος δαπανά μόνο όταν και όσο συνεισφέρει η οικογένεια. Τα διαφανή κόστη και οι κανόνες λειτουργίας έχουν μηδενικό δημοσιονομικό αποτύπωμα.
Ποιο είναι το συνολικό ετήσιο κόστος σε απόλυτα νούμερα;
Το κόστος χτίζεται σταδιακά και εξαρτάται καθοριστικά από το ποσοστό συμμετοχής. Ως τάξη μεγέθους: με περίπου 65.000 γεννήσεις τον χρόνο και την ένταξη όλων των παιδιών έως δύο ετών από την έναρξη, ο αρχικός πληθυσμός είναι της τάξης των 200.000 παιδιών και το θεωρητικό ανώτατο κόστος του πρώτου έτους, αν κάθε οικογένεια εξαντλούσε το όριο των 1.200 ευρώ, περί τα 240 εκατ. ευρώ. Καθώς προστίθενται νέες γενιές λογαριασμών, το ετήσιο κόστος σε πλήρη ανάπτυξη, ύστερα από δεκαοκτώ χρόνια και με απόλυτη συμμετοχή, έχει θεωρητικό ανώτατο όριο περί το 1,6 δισ. ευρώ. Στην πράξη, με μερική συμμετοχή και μικρότερες μέσες εισφορές, το πραγματικό κόστος είναι σημαντικά χαμηλότερο. Η οριστική εκτίμηση εξαρτάται από την παραδοχή συμμετοχής και θα συνοδεύσει τη ρύθμιση.
Πώς ωφελεί την οικονομία συνολικά;
Μετατρέπει αδρανείς καταθέσεις σε παραγωγικό κεφάλαιο. Σήμερα τα ελληνικά νοικοκυριά κρατούν πάνω από 152 δισ. ευρώ σε καταθέσεις, με περίπου τα τρία τέταρτα σε λογαριασμούς πρώτης ζήτησης που αποδίδουν γύρω στο 0,30%. Ο θεσμός κατευθύνει μέρος αυτής της αποταμίευσης προς τις αγορές, βαθαίνει την ελληνική κεφαλαιαγορά και δίνει ρευστότητα στις επιχειρήσεις.
Ταιριάζει με την ευρωπαϊκή πολιτική;
Απόλυτα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, εξέδωσε τον Σεπτέμβριο του 2025 Σύσταση για Λογαριασμούς Αποταμίευσης και Επενδύσεων με ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση. Η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί μπροστά, εφαρμόζοντας τη λογική αυτή από τη γέννηση.
Το δημογραφικό
Θα αυξήσει τις γεννήσεις;
Δεν παρουσιάζεται ως επίδομα τεκνοποίησης και δεν στοιχηματίζει τα πάντα στον αριθμό των γεννήσεων. Μειώνει το αντιληπτό μακροπρόθεσμο κόστος ενός παιδιού και δίνει στους γονείς την ασφάλεια ότι υπάρχει θεσμός που χτίζει κεφάλαιο από την πρώτη μέρα. Ακόμη κι αν η επίδραση στη γονιμότητα είναι μέτρια, η αποταμιευτική και κεφαλαιακή ωφέλεια είναι εξασφαλισμένη.
Γιατί χρειάζεται τώρα;
Επειδή οι δύο διαρθρωτικές αδυναμίες οξύνονται. Το 2025 γεννήθηκαν 65.594 παιδιά, 4,2% λιγότερα από το 2024, με τη γονιμότητα σταθερά κάτω από το όριο αναπλήρωσης, ενώ ήδη περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού είναι άνω των 65. Παράλληλα η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της ΕΕ με επίμονα αρνητική αποταμίευση των νοικοκυριών.
Διεθνής εμπειρία
Έχει δοκιμαστεί κάπου αλλού;
Ναι. Το βρετανικό Child Trust Fund ξεκίνησε το 2005 με κρατική συνεισφορά για κάθε νεογέννητο και δυνατότητα μεταφοράς σε λογαριασμό ISA στα δεκαοκτώ, και χαρακτηρίστηκε από την αγορά ως ένα από τα πιο επιτυχημένα προϊόντα αλλαγής συμπεριφοράς. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θέσπισαν πρόσφατα λογαριασμούς με αρχική κρατική συνεισφορά για κάθε νεογέννητο.
Σε τι διαφέρει η ελληνική πρόταση;
Σε δύο σημεία, προς το καλύτερο: αντί για μια εφάπαξ κρατική παροχή, προσφέρει διαρκή διπλασιασμό της οικογενειακής κατάθεσης κάθε χρόνο, και προβλέπει πλήρη αφορολόγηση όλων των αποδόσεων.
