Σε πολλές ελληνικές οικογένειες η σχολική χρονιά είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με βαθμούς, διαγωνίσματα και την αγωνία των επιδόσεων. Σε χώρες του Βορρά, όμως, η σχολική εμπειρία των μικρότερων παιδιών είναι αρκετά διαφορετική.
Στη Νορβηγία, οι μαθητές του δημοτικού δεν παίρνουν βαθμούς. Η πρωτοβάθμια εκπαίδευση καλύπτει τις τάξεις Α΄ έως Ζ΄ Δημοτικού και οι βαθμοί ξεκινούν στο κατώτερο γυμνάσιο, δηλαδή από την 8η τάξη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα παιδιά δεν αξιολογούνται. Οι εκπαιδευτικοί παρακολουθούν την πρόοδό τους και παρέχουν προφορική ή γραπτή αξιολόγηση, όμως η επίσημη βαθμολογία δεν αποτελεί μέρος της καθημερινότητας των μαθητών του δημοτικού.
Στόχος δεν είναι μόνο ο βαθμός
Η λογική του συστήματος είναι να υπάρχει χρόνος για τα παιδιά να αναπτύξουν γνώσεις και δεξιότητες χωρίς η σχολική τους καθημερινότητα να περιστρέφεται από τόσο μικρή ηλικία γύρω από αριθμούς και επιδόσεις.
Στη Νορβηγία, άλλωστε, το σχολείο δεν περιορίζεται πάντα στους τέσσερις τοίχους μιας αίθουσας.
Στη Νορβηγία το μάθημα μπορεί να γίνει… στο δάσος
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πρακτικές είναι το «uteskole», δηλαδή η εκπαίδευση έξω από την παραδοσιακή τάξη.
Το μάθημα μπορεί να μεταφερθεί σε δάση, πάρκα, σχολικούς κήπους ή άλλους εξωτερικούς χώρους, ώστε τα παιδιά να μαθαίνουν μέσα από την εμπειρία και την επαφή με το περιβάλλον.
Και δεν πρόκειται για μια σπάνια πρακτική.
Έρευνα που εξέτασε σχολεία σε ολόκληρη τη Νορβηγία διαπίστωσε ότι το 87,6% των σχολείων των τάξεων 1-10 εφαρμόζει εκπαίδευση εκτός τάξης, ενώ το 68,7% την εφαρμόζει τακτικά, τουλάχιστον μισή ημέρα κάθε δεύτερη εβδομάδα.
Το εντυπωσιακό είναι ότι η εξωτερική εκπαίδευση δεν αφορά αποκλειστικά τη γυμναστική.
Μπορεί να συνδεθεί με μαθηματικά, φυσικές επιστήμες, γλώσσα και άλλα μαθήματα, δίνοντας στα παιδιά τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν το φυσικό περιβάλλον ως έναν διαφορετικό χώρο μάθησης.
Και στη Σουηδία οι βαθμοί ξεκινούν αργότερα
Παρόμοια φιλοσοφία συναντάμε και στη Σουηδία, αν και το σύστημα είναι διαφορετικό.
Οι μαθητές στα σουηδικά υποχρεωτικά σχολεία λαμβάνουν κανονικά βαθμούς από την 6η τάξη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ένα σχολείο μπορεί να επιλέξει να ξεκινήσει τη βαθμολόγηση από την 4η τάξη.
Στη Νορβηγία, επομένως, η επίσημη βαθμολογία ξεκινά ακόμη αργότερα: από την 8η τάξη.
Ένα σχολείο που δίνει χώρο στην παιδική ηλικία
Το ενδιαφέρον αυτών των μοντέλων δεν βρίσκεται μόνο στο αν τα παιδιά παίρνουν ή όχι βαθμούς.
Βρίσκεται περισσότερο στη διαφορετική αντίληψη για το τι σημαίνει σχολείο για ένα παιδί.
Η μάθηση μπορεί να γίνεται μέσα από δραστηριότητες, συνεργασία, εξερεύνηση και επαφή με τη φύση, ενώ η επίσημη βαθμολογία έρχεται αργότερα.
Δεν σημαίνει ότι τα παιδιά δεν αξιολογούνται ή ότι το σχολείο είναι «χωρίς απαιτήσεις». Σημαίνει ότι η βαθμολογία δεν είναι το βασικό εργαλείο αξιολόγησης στα πρώτα σχολικά χρόνια.
Και ίσως αυτό είναι το στοιχείο που κάνει πολλούς γονείς να κοιτούν με ενδιαφέρον προς τον Βορρά: ένα σχολείο όπου το παιδί έχει χρόνο να μάθει πριν αρχίσει να κυνηγά βαθμούς.
