Ας εξερευνήσουμε τα οφέλη του παιχνιδιού με κούκλες μέσω των νευροεπιστημών – Ούτε τα φαντάζεστε

Είναι τα πρώτα τους παιχνίδια. Αυτά που κρατούν στην αγκαλιά τους για να κοιμηθούν τα βράδια, αυτά με τα οποία κάνουν τους πρώτους φανταστικούς διαλόγους και που τα αποχωρίζονται μόνο μετά την πρώτη τους ημέρα στο σχολείο. Ίσως ούτε και τότε…

Ως γονείς, ξέρουμε καλά πως τα παιδιά μας αναπτύσσουν ιδιαίτερη σχέση με τις κούκλες τους. Ξέρουμε, ότι χάρη σε αυτές απολαμβάνουν το παιχνίδι με τα αδέλφια ή τους φίλους τους και ότι, ειδικά τα κορίτσια εκδηλώνουν μέσω αυτών ένα πρώιμο μητρικό ένστικτο. Ξέραμε ακόμα, ότι ένα παιδί νιώθει να εκπροσωπείται από την κούκλα του –μέσω αυτής καταλαβαίνει καλύτερα τον εαυτό του και ίσως τον κόσμο γύρω του. Αυτό, όμως, που μέχρι σήμερα δεν γνωρίζαμε -τουλάχιστον όχι ως επιστημονικά τεκμηριωμένο συμπέρασμα- είναι, ότι οι κούκλες έχουν την ιδιότητα να αναπτύσσουν την ενσυναίσθηση, ένα σπουδαίο προσόν για κάθε άνθρωπο, ακόμα κι αν το παιδί κάθεται να παίξει μόνο του με αυτές. Οι νευροεπιστήμες βάζουν πλέον την σφραγίδα τους σε αυτό!

Το πείραμα που έδειξε πώς οι κούκλες βοηθούν στη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

H Sarah Gerson, λέκτορας στο Cardiff University Centre for Human Development με μία Barbie στα χέρια της

Τον περασμένο χρόνο επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ, σε συνεργασία με την εταιρεία παιχνιδιών Mattel, την κατασκευάστρια εταιρείας της λατρεμένης κούκλας Barbie, πραγματοποίησαν ένα πρωτοποριακό πείραμα – τα αποτελέσματά του δημοσιεύτηκαν πρόσφατα στο περιοδικό Frontiers in Human Neuroscience – το οποίο παρείχε τις πρώτες ενδείξεις για το πώς το παιχνίδι με κούκλες βοηθά τα παιδιά στη συναισθηματική τους ανάπτυξη.

Το πείραμα πραγματοποιήθηκε μέσω μιας νέας τεχνολογίας απεικόνισης του εγκεφάλου, η οποία ονομάζεται Λειτουργική Φασματοσκοπία Εγγύς Υπερύθρου (fNIRS) και καθιστά δυνατή τη σάρωση της εγκεφαλικής δραστηριότητας ενώ τα παιδιά παίζουν ελεύθερα.

Χρησιμοποιώντας, λοιπόν, αυτή την τεχνολογία προκειμένου να μελετήσουν 42 παιδιά ηλικίας μεταξύ 4 και 8 ετών, καθώς αυτά έπαιζαν με κούκλες Barbie, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ενεργοποιούνταν μια συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου, γνωστή ως οπίσθια άνω κροταφική αύλακα (pSTS). Αυτή η περιοχή συνδέεται με την ανάπτυξη των δεξιοτήτων κοινωνικής αλληλεπίδρασης, καθώς και με την ενσυναίσθηση.

«Πρόκειται για ένα εντελώς νέο εύρημα», λέει η αναπτυξιακή ψυχολόγος Sarah Gerson, η οποία ηγήθηκε της μελέτης. «Χρησιμοποιούμε αυτήν τη συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου όταν σκεφτόμαστε τους άλλους ανθρώπους, ειδικά όταν σκεφτόμαστε τις σκέψεις ή τα συναισθήματα ενός άλλου ατόμου».

Αξίζει να σημειωθεί πως στον αντίποδα, όταν τα παιδιά αφέθηκαν να παίξουν μόνα τους στο tablet, σημειώθηκε πολύ λιγότερη ενεργοποίηση αυτής της περιοχής του εγκεφάλου. «Βρήκαμε ένα παιχνίδι κομμωτικής και ένα παιχνίδι κατασκευής μιας πόλης, όπου τα παιδιά μπορούσαν ελεύθερα να επιλέξουν τι ήθελαν να κάνουν», λέει σχετικά η Gerson. «Αλλά δεν παρατηρήσαμε το ίδιο επίπεδο ενεργοποίησης σε αυτήν την περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με την επεξεργασία των κοινωνικών πληροφοριών. Το παιχνίδι με κούκλες τούς δίνει σαφώς κάτι θετικό ενώ το παιχνίδι με το tablet φαίνεται να υστερεί σε αυτό».

Το παιχνίδι με τις κούκλες ενισχύει την ενσυναίσθηση ακόμα κι όταν το παιδί παίζει μόνο του

Τα παιδιά έπαιζαν ανέκαθεν με τις κούκλες τους φανταστικά παιχνίδια, φτιάχνοντας διαφορετικά σενάρια στο μυαλό τους, συχνά με βάση κάποιο παιδικό που είδαν στην τηλεόραση ή εμπνευσμένα από τους ίδιους τους γονείς τους. Χάρη στο παραπάνω πείραμα αποδεικνύεται, ότι το φανταστικό παιχνίδι μπορεί να κρύβει πολλά οφέλη.

Όπως εξηγεί η Gerson, με τις κούκλες «Ενθαρρύνονται τα παιδιά να σκέφτονται για άλλους ανθρώπους και τον τρόπο να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Το γεγονός ότι είδαμε την περιοχή αυτή του εγκεφάλου να είναι ενεργή στη μελέτη δείχνει, ότι το παιχνίδι με τις κούκλες τα βοηθά να εξασκούν κοινωνικές δεξιότητες που θα χρειαστούν στη ζωή τους ως ενήλικες».

Τα συμπεράσματα αυτά συμπίπτουν με τη θεωρία του Ελβετού επιστήμονα του 20ου αιώνα Jean Piaget, ο οποίος θεωρείται ένας από τους πατέρες της αναπτυξιακής ψυχολογία. Σύμφωνα με αυτή, τα παιδιά έχουν να κερδίσουν σημαντικά κοινωνικά οφέλη όταν παίζουν με τις κούκλες ή με τους φανταστικούς τους φίλους. Το πείραμα του Κάρντιφ συνέκρινε το παιχνίδι με κούκλες και το παιχνίδι με άλλα παιδιά και βρήκε παρόμοια επίπεδα ενεργοποίησης του τμήματος του εγκεφάλου που συνδέεται με την ενσυναίσθηση. Όπως λέει, λοιπόν, και η Gerson «Το συναρπαστικό εύρημα του πειράματός μας, αποτελεί απόδειξη όσων έχει διατυπώσει ο Piaget εδώ και πολύ καιρό σχετικά με τον κοινωνικό χαρακτήρα του προσποιητού παιχνιδιού, ακόμα και όταν το παιδί παίζει μόνο του».

Αξίζει να σημειωθεί, ότι τα οφέλη του ατομικού παιχνιδιού με κούκλες ως προς την ενσυναίσθηση βρέθηκαν, μέσω του πειράματος, να ισχύουν τόσο για τα αγόρια όσο και για τα κορίτσια ανεξαρτήτως καταγωγής.

Μεγαλώνοντας παιδιά με άριστες κοινωνικές δεξιότητες

Δυστυχώς, το παιχνίδι, με την κλασική έννοια του όρου που επιτρέπει στα παιδιά να αυτοσχεδιάσουν και να μπουν χωρίς την κατεύθυνση ενός ενήλικα στον δικό τους φανταστικό κόσμο, έχει χάσει σήμερα την παλιά του αίγλη. Οι ηλεκτρονικές συσκευές έχουν κατακλύσει κάθε χώρο του σπιτιού και, ειδικά τους τελευταίους μήνες, μοιάζουν να αποτελούν το μοναδικό παράθυρο στον κόσμο και στην εκπαίδευση.

Κι όμως, οι επιστήμονες επιμένουν στη σημασία του να επιτρέψουμε στα παιδιά μας να κοινωνικοποιούνται και να δημιουργούν σχέσεις, έστω και παίζοντας με τις κούκλες:

«Το να είμαστε σε θέση να αλληλεπιδράμε με άλλους και να δημιουργούμε σχέσεις μαζί τους είναι απαραίτητο πριν οποιαδήποτε εκμάθηση», λέει χαρακτηριστικά η Gerson. «Εάν δεν μπορείτε να καταλάβετε γιατί ένας δάσκαλος κάνει ό,τι κάνει, δεν πρόκειται να μάθετε από αυτόν. Στη συνέχεια, κατά την ενήλικη ζωή, το να είσαι σε θέση να τα πηγαίνεις καλά με τους ανθρώπους και να είσαι κοινωνικός είναι επίσης σημαντικό για την επιτυχία στο χώρο εργασίας».

Η δουλειά αυτής και της ομάδας της, πάντως, δεν έχει τελειώσει ακόμα: Για τα επόμενα δύο χρόνια, σε συνεργασία με την Barbie, οι επιστήμονες επιδιώκουν να πάνε την έρευνά τους ένα βήμα παρακάτω, χρησιμοποιώντας την ίδια τεχνολογία απεικόνισης εγκεφάλου για τη διεξαγωγή παρόμοιων πειραμάτων, προκειμένου να δοκιμάσουν και να αποδείξουν αν το φανταστικό παιχνίδι συμβάλλει στη βελτίωση αυτών των δεξιοτήτων.

Μέχρι τότε… μόλις βρήκατε το φετινό χριστουγεννιάτικο δώρο των παιδιών σας!