Η ψηφιακή ασφάλεια των ανηλίκων βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών εξελίξεων, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προαναγγέλλει αυστηρότερους κανόνες για τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και τις ψηφιακές υπηρεσίες. Μια πολυαναμενόμενη έκθεση εμπειρογνωμόνων, που εκπονήθηκε από τον Γερμανό παιδοψυχίατρο Jörg Fegert και τη Γαλλίδα κοινωνική επιδημιολόγο Maria Melchior, προσφέρει ένα νέο πλαίσιο αντιμετώπισης της πρόκλησης, απομακρυνόμενη από την απλή επιβολή οριζόντιων απαγορεύσεων.
Πέρα από τα αυστηρά όρια ηλικίας
Παρά τις πρωτοβουλίες πολλών κρατών-μελών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, που έχουν προτείνει ή ψηφίσει όρια ηλικίας στα 15 ή 16 έτη, η έκθεση των ειδικών προτείνει μια πιο σύνθετη, σταδιακή προσέγγιση:
- Κάτω των 2 ετών: Πλήρης αποφυγή της χρήσης οθονών.
- Ηλικίες 3 έως 13 ετών: Απαιτείται στενή γονική επίβλεψη και υποστήριξη από το σχολικό περιβάλλον για τη χρήση συσκευών με πρόσβαση στο διαδίκτυο.
- Ηλικία των 13 ετών: Προτείνεται ως ένα βασικό όριο εισαγωγής, το οποίο όμως μπορεί να παρακάμπτεται υπό όρους γονικής εποπτείας.
Οι συντάκτες της έκθεσης υπογραμμίζουν ότι οι ηλικιακοί περιορισμοί, αν και μπορούν να εφαρμοστούν γρήγορα, δεν αποτελούν απόλυτα αξιόπιστη λύση. Η ουσιαστική αλλαγή απαιτεί χρόνο, ώστε να εδραιωθεί μια νέα «πολιτισμική αλλαγή» στην κοινωνία.
Η ασφάλεια ως ευθύνη των πλατφορμών
Μία από τις πιο καίριες προτάσεις της έκθεσης είναι η μετατόπιση του βάρους της απόδειξης από τον χρήστη στις ίδιες τις εταιρείες τεχνολογίας. Σύμφωνα με τη λογική που υποστηρίζει και η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η ασφάλεια των ψηφιακών προϊόντων πρέπει να είναι εκ προοιμίου εξασφαλισμένη.
Όπως χαρακτηριστικά τόνισε η κ. φον ντερ Λάιεν, η ευθύνη για την ασφάλεια ενός οχήματος ανήκει στον κατασκευαστή και όχι στο παιδί ή στον γονέα. Αντίστοιχα, οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας θα πρέπει να ενσωματώνουν τα απαραίτητα χαρακτηριστικά ασφαλείας πριν καταστήσουν τα προϊόντα τους προσβάσιμα σε ανηλίκους.
Διεύρυνση του πεδίου: Η έννοια «Social Media+»
Η έκθεση διευρύνει τον ορισμό των «ψηφιακών κινδύνων». Ενώ η δημόσια συζήτηση εστιάζει κατά κύριο λόγο στα κοινωνικά δίκτυα, οι ειδικοί προτείνουν την κατηγοριοποίηση «μέσα κοινωνικής δικτύωσης+».
Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται όχι μόνο οι πλατφόρμες δικτύωσης, αλλά και υπηρεσίες όπως:
- Πλατφόρμες βιντεοπαιχνιδιών.
- Chatbots τεχνητής νοημοσύνης (AI companions).
Η πρόταση των ειδικών αφορά περιορισμούς σε συγκεκριμένους τύπους λειτουργιών που ενέχουν κινδύνους, ανεξάρτητα από την πλατφόρμα στην οποία φιλοξενούνται.
Ο ρόλος των Βρυξελλών και των κρατών-μελών
Η έκθεση επιχειρεί να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των εθνικών κυβερνήσεων, οι οποίες είχαν αρχίσει να προωθούν αυτόνομες νομοθετικές πρωτοβουλίες λόγω έλλειψης ενιαίας δράσης.
Η Κομισιόν δεν επιδιώκει να υποδείξει μια άκαμπτη γραμμή σε όλες τις πρωτεύουσες. Αντιθέτως, προτείνει ένα ενιαίο πλαίσιο με βάση τα 13 έτη, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι τα κράτη-μέλη διατηρούν το δικαίωμα να επιβάλλουν αυστηρότερα όρια, λαμβάνοντας υπόψη το δικό τους ιστορικό και εθνικό πλαίσιο.
