Η εγκυμοσύνη φέρνει μαζί της χαρά, αγωνία, αλλαγές, αλλά και δεκάδες πρακτικά ερωτήματα. Τι άδεια δικαιούται μια εργαζόμενη; Τι ισχύει με το επίδομα μητρότητας; Πόσες ημέρες άδεια παίρνει ο πατέρας; Υπάρχουν διαφορές αν το ζευγάρι δεν είναι παντρεμένο;
Τα τελευταία χρόνια το πλαίσιο προστασίας για τους νέους γονείς στην Ελλάδα έχει αλλάξει σημαντικά, με περισσότερες παροχές και μεγαλύτερη έμφαση στη φροντίδα του παιδιού και από τους δύο γονείς.
Η άδεια μητρότητας για τις εργαζόμενες μητέρες
Η εργαζόμενη μητέρα δικαιούται συνολικά 17 εβδομάδες άδεια μητρότητας.
Από αυτές:
- οι 8 εβδομάδες χορηγούνται πριν από τον τοκετό
- οι 9 εβδομάδες μετά τη γέννηση του παιδιού
Αν ο τοκετός γίνει νωρίτερα από την πιθανή ημερομηνία, το υπόλοιπο της άδειας μεταφέρεται μετά τη γέννα.
Κατά τη διάρκεια της άδειας μητρότητας, η εργαζόμενη προστατεύεται από απόλυση. Η προστασία αυτή ισχύει κατά την εγκυμοσύνη αλλά και για 18 μήνες μετά τον τοκετό, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις.
Τι ισχύει για το επίδομα μητρότητας
Οι ασφαλισμένες εργαζόμενες δικαιούνται επίδομα μητρότητας από τον e-ΕΦΚΑ, εφόσον πληρούν τις απαραίτητες ασφαλιστικές προϋποθέσεις.
Παράλληλα, μετά τη λήξη της άδειας λοχείας, πολλές μητέρες στον ιδιωτικό τομέα μπορούν να λάβουν την ειδική παροχή προστασίας μητρότητας της ΔΥΠΑ.
Η παροχή αυτή:
- διαρκεί έως 9 μήνες
- αντιστοιχεί στον κατώτατο μισθό
- συνοδεύεται από πλήρη ασφαλιστική κάλυψη
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μέρος της παροχής μπορεί να μεταβιβαστεί στον πατέρα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Το επίδομα γέννησης
Το επίδομα γέννησης καταβάλλεται από τον ΟΠΕΚΑ και σήμερα ανέρχεται σε 2.400 ευρώ για κάθε παιδί.
Το ποσό καταβάλλεται σε δόσεις και χορηγείται με εισοδηματικά κριτήρια. Η αίτηση γίνεται ηλεκτρονικά μετά τη γέννηση του παιδιού.
Τι άδεια δικαιούται ο πατέρας
Ο πατέρας δικαιούται άδεια πατρότητας 14 εργάσιμων ημερών με αποδοχές.
Η άδεια μπορεί:
- να ληφθεί ολόκληρη μετά τη γέννηση
- ή τμηματικά, με μέρος της πριν από τον τοκετό και το υπόλοιπο αμέσως μετά
Η άδεια πατρότητας είναι ανεξάρτητη από την άδεια της μητέρας και δεν συμψηφίζεται με άλλες άδειες.
Η γονική άδεια μετά τη γέννηση του παιδιού
Και οι δύο γονείς δικαιούνται γονική άδεια ανατροφής.
Η άδεια αυτή:
- μπορεί να φτάσει έως 4 μήνες για κάθε γονέα
- χορηγείται μέχρι το παιδί να γίνει 8 ετών
- οι δύο πρώτοι μήνες επιδοτούνται από τη ΔΥΠΑ υπό προϋποθέσεις
Για τη χορήγησή της απαιτείται συνήθως τουλάχιστον ένας χρόνος εργασίας στον ίδιο εργοδότη.
Η γονική άδεια αποτελεί ατομικό δικαίωμα κάθε γονέα και δεν μεταφέρεται στον άλλο.
Το μειωμένο ωράριο για τη φροντίδα του παιδιού
Μετά την επιστροφή στην εργασία, η μητέρα δικαιούται μειωμένο ωράριο για τη φροντίδα του παιδιού.
Το δικαίωμα αυτό μπορεί να ασκηθεί:
- είτε ως καθημερινή μείωση ωραρίου
- είτε ως ισόχρονη άδεια, έπειτα από συμφωνία εργοδότη και εργαζόμενης
Σε αρκετές περιπτώσεις, το μειωμένο ωράριο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και από τον πατέρα.
Τι ισχύει αν το ζευγάρι δεν είναι παντρεμένο
Τα περισσότερα εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα που αφορούν το παιδί ισχύουν ανεξάρτητα από το αν οι γονείς είναι παντρεμένοι ή όχι.
Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα διαδικαστικά και νομικά ζητήματα που χρειάζονται προσοχή, όπως:
- η αναγνώριση του παιδιού από τον πατέρα
- η δήλωση οικογενειακής κατάστασης
- η επιμέλεια και η γονική μέριμνα
- ορισμένες φορολογικές ή διοικητικές διαδικασίες
Σε περίπτωση συμφώνου συμβίωσης, πολλά από τα δικαιώματα των γονέων είναι αντίστοιχα με εκείνα των έγγαμων ζευγαριών.
Τι πρέπει να προσέξουν οι μέλλοντες γονείς
Οι ειδικοί συμβουλεύουν τα ζευγάρια να ενημερώνονται έγκαιρα για:
- τις προθεσμίες των αιτήσεων
- τα απαιτούμενα δικαιολογητικά
- τις ασφαλιστικές προϋποθέσεις
- τα εργασιακά δικαιώματα
Πολλά επιδόματα και άδειες συνδέονται με συγκεκριμένα χρονικά όρια και ηλεκτρονικές αιτήσεις, γι’ αυτό η σωστή προετοιμασία μπορεί να γλιτώσει χρόνο, ταλαιπωρία αλλά και πιθανή απώλεια παροχών.
Οι παραπάνω πληροφορίες βασίζονται στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο κατά τον Μάιο του 2026. Επειδή οι προϋποθέσεις μπορεί να διαφοροποιούνται ανάλογα με την εργασιακή και ασφαλιστική κατάσταση κάθε γονέα, συνιστάται επιβεβαίωση με HR, λογιστή ή εργατολόγο.
