Γράφει η Κατερίνα Βέργου, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας – www.grammisp.gr
Η προσχολική ηλικία, σηματοδοτεί την αρχή της ζωής και ως εκ τούτου, η αξία, της από μέρους μας φροντίδας, είναι αδιαμφησβήτητη.
Η συνθήκη της γέννησης ενός νέου ανθρώπου, μας καθιστά από την ώρα μηδέν, απαραίτητους πλάι του, για να ζήσει, να μεγαλώσει, να μάθει, να σταθεί. Ποτέ πριν ίσως, η παρουσία μας και η συμβολή μας δεν είχε τόση σημασία, τόσο ενδιαφέρον ή τόση αξία. Κατά μία έννοια λοιπόν, η γέννηση ενός παιδιού, μας τιμά, με μια σχέση εμπιστοσύνης που θα διαγράψει στα χρόνια που θα ακολουθήσουν, την ιστορία που εμείς θα γράψουμε!
Στη σχέση αυτή, πρέπει να επενδύσουμε το ενδιαφέρον μας μακροπρόθεσμα και να κατανοήσουμε πως κάθε σπόρος σήμερα, θα θρέψει καρπούς στο παρόν και στο μέλλον. Φροντίζω λοιπόν την προσχολική ηλικία, 0-6 χρόνων, σημαίνει προετοιμάζω το παιδί της σχολικής ηλικίας, 6-12 χρόνων, επηρεάζω θετικά τον/την έφηβο 12-18 χρόνων και τελικά δημιουργώ τον ενήλικο άνθρωπο του αύριο.
Η φροντίδα που θα πρέπει να παράσχουμε, είναι σίγουρα απαιτητική, αλλά έχει το ισχυρότερο κίνητρο του κόσμου, την αγάπη μας για το παιδί μας.
Ξεκινά από την δημιουργία ενός σταθερού και ασφαλούς οικογενειακού πυρήνα ώστε να επιβιώσει και να αναπτυχθεί, εξελίσσετε σε ένα ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον που θα δοκιμάσει τις δυνατότητες και τις δυνάμεις του και θα δοκιμαστεί και καταλήγει στην εξασφάλιση της δικής του θέσης στην κοινωνία των ενήλικων πολιτών στην οποία θα αφήσει το δικό του προσωπικό αποτύπωμα για τις γενιές που θα έρθουν.
Πρόκειται για μια διαδρομή που όλοι μας διαγράφουμε, ενώ συχνά δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε τις συνδέσεις μεταξύ παρελθόντος και παρόντος και φυσικά χωρίς αυτή τη γνώση, αδυνατούμε να επενδύσουμε στο μέλλον. Αν δεν συνδέσουμε τις συμπεριφορές της σχολικής και εφηβικής ηλικίας με την προσχολική, τότε δεν θα μιλήσουμε ποτέ για πρόληψη, παρά μόνο για καταστολή.
Στόχος του συγκεκριμένου άρθρου, είναι να δώσει την αφορμή για να το κάνουμε και να νιώσουμε πως όσα συμβαίνουν καθημερινά γύρω από τα παιδιά μας μπορεί να αλλάξει, αν εμείς αλλάξουμε στάση απέναντι τους.
Ένα παιδί στην αρχή της ζωής του, είναι απολύτως εξαρτημένο από την δική μας δράση, για να νιώσει ασφαλές, να είναι καθαρό και χορτάτο, να είναι ξεκούραστο και υγιές. Εμείς, ως γονείς, καλούμαστε να του δώσουμε όλες τις εμπειρίες και τις πληροφορίες που έχει ανάγκη για να αναπτυχθεί σωματικά, ψυχικά και πνευματικά ανάμεσα μας, να ενταχθεί σταδιακά στην μικρή ομάδα της οικογένειας κι αργότερα σε μεγαλύτερες και λιγότερο οικείες ομάδες, όπως ένα σχολείο, μία παρέα, μία αθλητική ομάδα και τελικά στην κοινωνία. Αυτή η πρώτη διαδρομή με το παιδί μας, σημαίνει, δημιουργία συναισθηματικού δεσμού μεταξύ μας, κοινές εμπειρίες, επικοινωνία, άσκηση αγωγής κι εκπαίδευση και κάθε ανταλλαγή σε αυτά τα πλαίσια, θα πρέπει να έχει από μέρους μας όχι μόνο βραχυπρόθεσμο, αλλά και μακροπρόθεσμο στόχο.
Κατακτήσεις του παιδιού με τη βοήθεια μας
Η ρουτίνα φαγητού και ύπνου, η βάδιση, ο λόγος, ο αποχωρισμός της πάνας και των εξαρτητικών αντικειμένων, τα όρια, η συναισθηματική αγωγή και οι κοινωνικές συμπεριφορές, δεν είναι απλά στάδια ή ζητούμενα της προσχολικής. Είναι κατακτήσεις, του παιδιού με την βοήθεια μας. Είναι τα πρώτα του σημαντικά κατορθώματα, που για να συμβούν, πρέπει εμείς, οι γονείς του, πρώτοι από όλους να πιστέψουμε ότι μπορεί και να το οδηγήσουμε να τα καταφέρει.
Πρέπει προηγουμένως να πιστέψουμε, πως κάθε κατάκτηση, ενισχύει την επόμενη κι όλες μαζί συγκλίνουν στο να μεγαλώσει το παιδί μας και να μπορεί και χωρίς εμάς. Να γίνει ανεξάρτητο και αυτόνομο, ισορροπημένο συναισθηματικά, με πίστη στον εαυτό του και στις δυνάμεις του και τελικά ισότιμα ενταγμένο.
Μήπως λοιπόν είναι η ώρα να αναρωτηθούμε αν η αγωγή που του ασκούμε, τα ερεθίσματα που του δίνουμε, το κοινωνικό περιβάλλον που φτιάχνουμε για αυτό, εξυπηρετεί αυτούς τους σκοπούς; Αν όχι, τότε ήρθε η ώρα να επαναπροσδιορίσουμε τους στόχους μας και να επιλέξουμε τρόπους, μέσα και υλικά που να τους εξυπηρετούν.
Εκπαιδεύουμε το παιδί μας
Παλεύουμε λοιπόν να εδραιώσουμε ρουτίνα ύπνου, γιατί πέραν της αυτονόητης ανάγκης, αυτή θα θρέψει αναπτυξιακά το σώμα, το συναίσθημα και το μυαλό του.
Εδραιώνουμε ρουτίνα φαγητού, όχι μόνο γιατί χορταίνει την πείνα του, αλλά και γιατί το εξοικειώνουμε με πολλά διαφορετικά γευστικά ερεθίσματα κι έτσι του δίνουμε περισσότερες εναλλακτικές ικανοποίησης και πληρότητας και παράλληλα, γνώσεις. Περνάμε με υπομονή και επιμονή από την υγρή στη στερεά τροφή, γιατί εκτός των άλλων, θα μάθει να εξασκεί, μέσω της μάσησης, τους μύες του στόματος κι έτσι προετοιμάζουμε το έδαφος για τον λόγο.
Εμπιστευόμαστε μια άλλη αγκαλιά για το παιδί μας, γιατί έτσι ανοίγουμε και για το ίδιο, τον κύκλο της εμπιστοσύνης του και του προσφέρουμε περισσότερες ευκαιρίες να πολλαπλασιάσει το συναίσθημα και τις γνώσεις που λαμβάνει.
Του μιλάμε καθημερινά και αδιάκοπα από βρέφος, γιατί έτσι ενισχύουμε τον συναισθηματικό δεσμό μεταξύ μας και ταυτόχρονα του μαθαίνουμε έναν λεκτικό κώδικα επικοινωνίας.
Του επιτρέπουμε να εξερευνήσει τον χώρο γύρω του περπατώντας, τρέχοντας, πέφτοντας και πάλι από την αρχή, γιατί του δίνουμε χώρο να ανακαλύψει, να αντιληφθεί το περιβάλλον του αλλά και τον εαυτό του μέσα σ΄ αυτό.
Βάζουμε όρια στις συμπεριφορές του, γιατί αυτή η εξερεύνηση πρέπει να είναι ασφαλής και γιατί δεν φτάνει μόνο να θέλει, πρέπει να γνωρίζει τους τρόπους με τους οποίους μπορεί ή όχι να ικανοποιήσει τις ανάγκες του.
Του μαθαίνουμε το σωστό και το λάθος, γιατί έτσι το βοηθάμε να παραμένει ενταγμένο. Του μαθαίνουμε το ναι και το όχι, γιατί πρέπει εμείς πρώτοι να το εξασκήσουμε στην ματαίωση που αναπόφευκτα θα έρθει, αλλά και να το βοηθήσουμε να την διαχειριστεί και να αναζητήσει ικανοποίηση με διαφορετικούς τρόπους.
Δικαιώνουμε το συναίσθημα του, γιατί έτσι θα αισθανθεί αποδεκτό και ασκούμε συναισθηματική αγωγή, για να του μάθουμε να το διαχειρίζεται και να το ρυθμίζει.
Το εκπαιδεύουμε σε κοινωνικές συμπεριφορές, για να μεγαλώσουμε έναν άνθρωπο με δεξιότητες επικοινωνίας και διαχείρισης καταστάσεων κι αν τα κάνουμε όλα αυτά, τότε θα έχουμε αφήσει πίσω μας νοοτροπίες του τύπου, «ένα πιάτο φαΐ θα βρεθεί» ή «θα μεγαλώσει κι αυτό όπως τόσα άλλα» κι αντί για τυχαία, ή αναγκαστική συνθήκη, θα γίνει η γέννηση και η προσχολική περίοδος, η πιο σημαντική περίοδος της κοινής μας ζωής και το μεγάλωμα του παιδιού μας, η πιο δημιουργική εμπειρία της ζωής μας!
