Ένα επιτραπέζιο παιχνίδι τελειώνει με κλάματα, ένα παιχνίδι στην αυλή καταλήγει σε θυμό και μια ήττα στο ποδόσφαιρο μπορεί να χαλάσει ολόκληρη την ημέρα. Αν το παιδί σας δυσκολεύεται να αποδεχτεί ότι δεν κέρδισε, δεν είστε οι μόνοι γονείς που αντιμετωπίζουν αυτή την κατάσταση.
Για αρκετά παιδιά, η ήττα δεν είναι απλώς ένα αποτέλεσμα ενός παιχνιδιού. Μπορεί να τη βιώνουν ως προσωπική αποτυχία, να θυμώνουν, να αποσύρονται ή να κατηγορούν τους άλλους. Το ζητούμενο, όμως, δεν είναι να μάθουν να κερδίζουν πάντα, αλλά να ανακαλύψουν ότι μπορούν να διαχειριστούν και τις στιγμές που τα πράγματα δεν πηγαίνουν όπως θα ήθελαν.
Η ικανότητα να αποδεχόμαστε την απογοήτευση και να συνεχίζουμε, ακόμη κι όταν κάτι δεν πετυχαίνει, είναι μια δεξιότητα που αναπτύσσεται σταδιακά.
Γιατί μερικά παιδιά αντιδρούν τόσο έντονα όταν χάνουν;
Η διαχείριση της απογοήτευσης δεν είναι κάτι που κατακτάται από τη μια μέρα στην άλλη. Τα μικρότερα παιδιά, ειδικά, δυσκολεύονται ακόμη να ελέγξουν τα έντονα συναισθήματά τους και να δουν μια ήττα με ψυχραιμία.
Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για τους οποίους ένα παιδί μπορεί να αντιδρά έντονα:
- Θέλει να είναι πάντα πρώτο: Μπορεί να έχει συνδέσει τη νίκη με την επιτυχία και την αποδοχή.
- Φοβάται την αποτυχία: Μια ήττα ενδέχεται να του δημιουργεί την αίσθηση ότι δεν είναι αρκετά καλό.
- Δεν έχει ακόμη αναπτύξει αυτοέλεγχο: Όταν απογοητεύεται, δυσκολεύεται να εκφράσει το συναίσθημά του με λόγια.
- Συγκρίνεται με τους άλλους: Μπορεί να θεωρεί ότι πρέπει να είναι καλύτερο από τους φίλους ή τα αδέλφια του.
- Δέχεται υπερβολική πίεση: Όταν το περιβάλλον δίνει μεγάλη έμφαση στις επιδόσεις και στις νίκες, το παιδί μπορεί να αισθάνεται ότι δεν επιτρέπεται να αποτύχει.
7 τρόποι να μάθετε στο παιδί να χάνει χωρίς να καταρρέει
1. Μην υποτιμάτε την απογοήτευσή του
Φράσεις όπως «σιγά, ένα παιχνίδι ήταν» ή «δεν έγινε και τίποτα» μπορεί να κάνουν το παιδί να αισθανθεί ότι δεν καταλαβαίνετε πώς νιώθει.
Δοκιμάστε να πείτε: «Καταλαβαίνω ότι στενοχωρήθηκες επειδή ήθελες πολύ να κερδίσεις». Όταν αναγνωρίζετε το συναίσθημά του, το βοηθάτε να το κατανοήσει και να το εκφράσει.
2. Μην το αφήνετε πάντα να κερδίζει
Είναι δελεαστικό να αφήνετε το παιδί να κερδίζει για να αποφύγετε τις φωνές και τα κλάματα. Ωστόσο, έτσι χάνει ευκαιρίες να εξασκηθεί στη διαχείριση της ήττας.
Παίξτε μαζί του με ειλικρίνεια, ακολουθώντας τους κανόνες. Δείξτε του ότι είναι φυσιολογικό να κερδίζουμε κάποιες φορές και να χάνουμε κάποιες άλλες.
3. Δώστε το παράδειγμα όταν χάνετε εσείς
Ο τρόπος με τον οποίο αντιδράτε στη δική σας αποτυχία έχει μεγάλη σημασία. Αν θυμώνετε υπερβολικά όταν χάνετε σε ένα παιχνίδι ή κατηγορείτε τους άλλους, το παιδί μπορεί να υιοθετήσει αντίστοιχες συμπεριφορές.
Αντίθετα, πείτε με φυσικό τρόπο: «Κρίμα που έχασα, αλλά πέρασα ωραία. Την επόμενη φορά θα προσπαθήσω ξανά».
4. Επιβραβεύστε την προσπάθεια, όχι μόνο το αποτέλεσμα
Αν κάθε φορά που κερδίζει το παιδί ακούει πόσο έξυπνο ή ικανό είναι, μπορεί να αρχίσει να πιστεύει ότι η αξία του εξαρτάται από τη νίκη.
Εστιάστε στην προσπάθεια, στην επιμονή, στη συνεργασία και στη βελτίωση. Για παράδειγμα: «Μου άρεσε που δεν τα παράτησες» ή «Σήμερα δοκίμασες μια καινούργια στρατηγική».
5. Μάθετέ του να αναγνωρίζει τον θυμό του
Όταν χάνει, βοηθήστε το να αναγνωρίσει τι αισθάνεται. Είναι θυμωμένο; Ντρέπεται; Στενοχωριέται; Απογοητεύεται;
Μπορείτε να του προτείνετε να σταματήσει για λίγο, να πάρει μερικές αργές αναπνοές ή να απομακρυνθεί για λίγα λεπτά μέχρι να ηρεμήσει. Στόχος δεν είναι να εξαφανιστεί ο θυμός, αλλά να μάθει να τον διαχειρίζεται χωρίς να πληγώνει τον εαυτό του ή τους άλλους.
6. Επιλέξτε παιχνίδια που απαιτούν συνεργασία
Δεν χρειάζεται κάθε δραστηριότητα να έχει έναν νικητή και έναν ηττημένο. Δοκιμάστε συνεργατικά παιχνίδια στα οποία όλα τα μέλη της οικογένειας προσπαθούν να πετύχουν έναν κοινό στόχο.
Έτσι, το παιδί ανακαλύπτει ότι η χαρά του παιχνιδιού δεν βρίσκεται αποκλειστικά στο ποιος θα κερδίσει.
7. Συζητήστε μετά το παιχνίδι, όχι πάνω στην ένταση
Την ώρα που το παιδί κλαίει ή θυμώνει, οι μεγάλες συζητήσεις συνήθως δεν βοηθούν. Περιμένετε να ηρεμήσει και επιστρέψτε στο περιστατικό με απλές ερωτήσεις:
- Τι σε στενοχώρησε περισσότερο;
- Τι θα μπορούσες να κάνεις διαφορετικά την επόμενη φορά;
- Πώς θα ήθελες να αντιδράσεις αν ξανασυμβεί;
Με αυτόν τον τρόπο το βοηθάτε να σκεφτεί την εμπειρία του χωρίς να αισθανθεί ότι το μαλώνετε.
Πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή;
Το να θυμώνει ένα παιδί όταν χάνει δεν αποτελεί από μόνο του λόγο ανησυχίας. Χρειάζεται, όμως, να παρατηρήσετε αν οι αντιδράσεις είναι ιδιαίτερα έντονες ή συχνές, αν περιλαμβάνουν επιθετικότητα, καταστροφή αντικειμένων ή αν το παιδί αποφεύγει εντελώς δραστηριότητες επειδή φοβάται μήπως αποτύχει.
Αν αυτές οι συμπεριφορές επηρεάζουν τις φιλίες, την καθημερινότητα ή τη συμμετοχή του σε δραστηριότητες, μπορείτε να ζητήσετε καθοδήγηση από παιδοψυχολόγο.
Το σημαντικότερο μάθημα δεν είναι να κερδίζει
Ένα παιδί που μαθαίνει να χάνει δεν γίνεται λιγότερο φιλόδοξο ούτε σταματά να προσπαθεί. Αντίθετα, αποκτά σταδιακά την αυτοπεποίθηση να δοκιμάζει, να κάνει λάθη και να συνεχίζει χωρίς να θεωρεί κάθε αποτυχία προσωπική ήττα.
Γιατί τελικά, ένα από τα πιο χρήσιμα μαθήματα που μπορεί να πάρει από το παιχνίδι είναι ότι δεν χρειάζεται να κερδίζει κάθε φορά για να περνά όμορφα, να αξίζει ή να είναι περήφανο για τον εαυτό του.
