Νέα μελέτη εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο δύσκολες εμπειρίες στην παιδική ηλικία μπορεί να συνδέονται με αλλαγές στον εγκέφαλο και με μειωμένη ικανότητα να βιώνει κάποιος ευχαρίστηση αργότερα στη ζωή.
Οι εμπειρίες που βιώνει ένα παιδί στα πρώτα χρόνια της ζωής του μπορούν να αφήσουν βαθιά αποτυπώματα. Νέα ερευνητικά στοιχεία δείχνουν ότι το παιδικό τραύμα ενδέχεται να συνδέεται με τον τρόπο που λειτουργούν ορισμένα κυκλώματα του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή, το κίνητρο και την ευχαρίστηση.
Η συγκεκριμένη σύνδεση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την κατανόηση της ανηδονίας, δηλαδή της κατάστασης κατά την οποία ένας άνθρωπος δυσκολεύεται να αισθανθεί χαρά ακόμη και από πράγματα που παλαιότερα του προκαλούσαν ευχαρίστηση.
Τι ακριβώς είναι η ανηδονία
Η ανηδονία δεν σημαίνει απλώς ότι κάποιος «δεν έχει διάθεση».
Περιγράφει τη μειωμένη ικανότητα ενός ανθρώπου να απολαμβάνει δραστηριότητες και εμπειρίες που υπό άλλες συνθήκες θα του προκαλούσαν χαρά.
Μπορεί να συνοδεύεται από μειωμένο ενδιαφέρον, χαμηλό κίνητρο και δυσκολία να αντλήσει κανείς ικανοποίηση από την καθημερινότητά του και αποτελεί σύμπτωμα που μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικές ψυχικές διαταραχές.
Οι επιστήμονες έστρεψαν την προσοχή τους στον εγκέφαλο
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής την Kathleen O’Brien από το Temple University και τον Vishnu Murty από το University of Oregon, θέλησε να εξετάσει εάν οι εμπειρίες τραύματος κατά την παιδική ηλικία συνδέονται με συγκεκριμένες αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου.
Στο επίκεντρο βρέθηκε ο ιππόκαμπος, μια περιοχή που είναι γνωστή κυρίως για τη συμβολή της στη μνήμη.
Οι ερευνητές εξέτασαν όμως και τον τρόπο με τον οποίο ο ιππόκαμπος επικοινωνεί με άλλες περιοχές του εγκεφάλου που συμμετέχουν στην επεξεργασία της ανταμοιβής και στην κινητοποίηση για δράση.
Τι έδειξαν οι εξετάσεις
Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τις εμπειρίες που είχαν κατά την παιδική τους ηλικία, καθώς και για το πόσο εύκολα μπορούσαν να βιώσουν ευχαρίστηση.
Στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI), ώστε οι ερευνητές να παρατηρήσουν τη λειτουργία των συγκεκριμένων εγκεφαλικών κυκλωμάτων.
Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι άνθρωποι με ιστορικό παιδικού τραύματος που παρουσίαζαν παράλληλα διαφοροποιήσεις στις συγκεκριμένες συνδέσεις του ιππόκαμπου εμφάνιζαν περισσότερα συμπτώματα ανηδονίας.
Αντίθετα, η ύπαρξη ιστορικού παιδικού τραύματος από μόνη της δεν φάνηκε να εξηγεί με απλό τρόπο την εμφάνιση της ανηδονίας.
Δεν σημαίνει ότι το παιδικό τραύμα «καταδικάζει» έναν άνθρωπο
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο της έρευνας.
Τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι όποιος έχει βιώσει δύσκολες εμπειρίες ως παιδί θα εμφανίσει απαραίτητα ανηδονία ή προβλήματα ψυχικής υγείας ως ενήλικας.
Αντίθετα, οι επιστήμονες εξετάζουν έναν πιθανό μηχανισμό μέσω του οποίου οι πρώιμες δυσμενείς εμπειρίες μπορεί να επηρεάζουν αργότερα τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται την ανταμοιβή και το κίνητρο.
Η κατανόηση αυτών των μηχανισμών μπορεί στο μέλλον να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα γιατί κάποιοι άνθρωποι εμφανίζουν συγκεκριμένες δυσκολίες μετά από τραυματικές εμπειρίες, ενώ άλλοι όχι.
Και αυτό είναι ένα σημαντικό μήνυμα: η παιδική ηλικία μπορεί να αφήσει αποτύπωμα, όμως δεν καθορίζει από μόνη της ολόκληρη τη μετέπειτα ζωή ενός ανθρώπου.
