Η αισιόδοξη φράση που λέμε συχνά στα παιδιά μπορεί να ακούγεται ενθαρρυντική, όμως μια ψυχολόγος εξηγεί γιατί είναι προτιμότερο να τους δίνουμε ένα πιο ρεαλιστικό μήνυμα και τι μπορούμε να λέμε αντί γι’ αυτό.
«Αν το θέλεις πραγματικά και προσπαθήσεις, μπορείς να πετύχεις τα πάντα». Είναι μια φράση που πολλοί γονείς χρησιμοποιούν θέλοντας να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους να κυνηγήσουν τα όνειρά τους.
Όμως, σύμφωνα με την ψυχολόγο Juli Fraga, η συγκεκριμένη αντίληψη μπορεί να δημιουργήσει στα παιδιά προσδοκίες που δεν ανταποκρίνονται πάντα στην πραγματικότητα. Το γεγονός ότι κάποιος προσπαθεί πολύ δεν σημαίνει ότι μπορεί να πετύχει κάθε στόχο που θα θέσει.
Και αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να περιορίζουμε τα όνειρα των παιδιών. Αντίθετα, μπορούμε να τα μάθουμε να προσπαθούν, να επιμένουν, να διαχειρίζονται την απογοήτευση και να αναγνωρίζουν ότι η αξία τους δεν εξαρτάται από το αποτέλεσμα.
Η ψυχολόγος προτείνει πέντε διαφορετικούς τρόπους για να ενθαρρύνουμε τα παιδιά.
1. «Δοκίμασε, ακόμη κι αν φοβάσαι»
Κάθε καινούργια εμπειρία μπορεί να προκαλεί άγχος σε ένα παιδί. Από το να μάθει ποδήλατο και να συμμετάσχει σε μια σχολική παράσταση μέχρι να κάνει κάτι που δεν έχει ξαναδοκιμάσει.
Αντί να του πούμε «μη φοβάσαι, θα τα καταφέρεις σίγουρα», μπορούμε να αναγνωρίσουμε πρώτα το συναίσθημά του:
«Καταλαβαίνω ότι φοβάσαι. Είναι φυσιολογικό να νιώθεις έτσι όταν δοκιμάζεις κάτι καινούργιο.»
Με αυτόν τον τρόπο το παιδί μαθαίνει ότι ο φόβος δεν είναι σημάδι αποτυχίας και ότι μπορεί να προχωρήσει ακόμη κι όταν αισθάνεται ανασφάλεια.
2. «Η προσπάθεια μπορεί να χρειαστεί χρόνο για να φέρει αποτέλεσμα»
Τα παιδιά μεγαλώνουν σε έναν κόσμο όπου βλέπουν καθημερινά στα social media ανθρώπους να παρουσιάζουν την επιτυχία τους σαν να ήρθε μέσα σε μια νύχτα.
Στην πραγματικότητα, η πρόοδος συνήθως χρειάζεται χρόνο, εξάσκηση και επαναλαμβανόμενη προσπάθεια.
Αν ένα παιδί δυσκολεύεται να μάθει κάτι, δεν σημαίνει ότι «δεν το έχει». Μπορεί απλώς να χρειάζεται περισσότερη εξάσκηση.
Έτσι, αντί για «μπορείς να γίνεις ο καλύτερος», μπορούμε να του πούμε:
«Μπορεί να μην σου βγαίνει ακόμα, αλλά όσο εξασκείσαι μπορείς να γίνεσαι καλύτερος.»
3. «Η απογοήτευση είναι μέρος της προσπάθειας»
Δεν θα κερδίσει κάθε αγώνα. Δεν θα πάρει πάντα τον βαθμό που περίμενε. Δεν θα επιλεγεί για κάθε δραστηριότητα που θέλει.
Και αυτό είναι εντάξει.
Τα παιδιά χρειάζεται να μάθουν ότι η αποτυχία και η απογοήτευση δεν ακυρώνουν την προσπάθειά τους.
Αντί να προσπαθήσουμε αμέσως να διορθώσουμε την κατάσταση, μπορούμε να πούμε:
«Ξέρω ότι στενοχωρήθηκες. Θες να δούμε μαζί τι έμαθες από αυτή την εμπειρία;»
Ακόμη και οι γονείς μπορούν να μοιράζονται με τα παιδιά τους δικές τους αποτυχίες και απογοητεύσεις. Έτσι τα παιδιά καταλαβαίνουν ότι κανείς δεν τα καταφέρνει πάντα.
4. «Μπορείς να συνεχίσεις να προσπαθείς»
Η επιμονή δεν σημαίνει ότι ένα παιδί θα κερδίζει πάντα.
Σημαίνει ότι μαθαίνει να μην εγκαταλείπει αμέσως κάτι μόνο και μόνο επειδή δυσκολεύτηκε.
Ένα παιδί που μαθαίνει να προσπαθεί ξανά καλλιεργεί σταδιακά δεξιότητες όπως η αυτοπειθαρχία, η υπομονή και η αυτοπεποίθηση.
Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια: η επιμονή δεν σημαίνει ότι πρέπει να συνεχίζουμε για πάντα κάτι που μας κάνει δυστυχισμένους. Τα παιδιά μπορούν επίσης να μάθουν ότι μερικές φορές αλλάζουμε στόχο, αναζητούμε έναν διαφορετικό δρόμο ή αποφασίζουμε ότι κάτι δεν μας ταιριάζει.
5. «Δεν χρειάζεται να είσαι καλός σε όλα»
Ίσως αυτή να είναι μία από τις πιο σημαντικές φράσεις που μπορεί να ακούσει ένα παιδί.
Κανείς δεν είναι καλός σε όλα. Κάποιο παιδί μπορεί να λατρεύει τα μαθηματικά αλλά να δυσκολεύεται στη ζωγραφική. Ένα άλλο μπορεί να είναι εξαιρετικό στο ποδόσφαιρο αλλά να μην ενδιαφέρεται καθόλου για τη μουσική.
Δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι σε κάθε τομέα για να αξίζουμε.
Όταν τα παιδιά καταλαβαίνουν αυτή την πραγματικότητα, μπορούν να θέτουν πιο ρεαλιστικούς στόχους και να αποδέχονται ευκολότερα ότι υπάρχουν πράγματα στα οποία δεν θα είναι τα καλύτερα.
Το σημαντικότερο μήνυμα δεν είναι «μπορείς να κάνεις τα πάντα»
Το να ενθαρρύνουμε ένα παιδί δεν σημαίνει ότι πρέπει να του υποσχεθούμε πως μπορεί να πετύχει οποιοδήποτε όνειρο αρκεί να προσπαθήσει αρκετά.
Ένα πιο ουσιαστικό μήνυμα είναι:
«Δεν ξέρουμε πού ακριβώς θα σε οδηγήσει η προσπάθειά σου. Ξέρουμε όμως ότι μπορείς να δοκιμάσεις, να μάθεις, να αποτύχεις, να ξαναπροσπαθήσεις και να βρεις τον δικό σου δρόμο.»
Γιατί τελικά, στόχος δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που πιστεύουν ότι μπορούν να τα κάνουν όλα. Είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που ξέρουν ότι δεν χρειάζεται να τα κάνουν όλα για να έχουν αξία.
