Μαθήματα, δραστηριότητες, προπονήσεις, ξένες γλώσσες… Η καθημερινότητα των παιδιών μπορεί εύκολα να γεμίσει τόσο πολύ, ώστε να μην περισσεύει χρόνος για το πιο απλό πράγμα: να μην κάνουν απολύτως τίποτα.
Στην εποχή του γεμάτου προγράμματος, ο ελεύθερος χρόνος των παιδιών συχνά μοιάζει με πολυτέλεια. Όμως ένα απόγευμα χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο μπορεί να είναι πολύ πιο χρήσιμο απ’ όσο πιστεύουμε.
Το παιδί δεν χρειάζεται κάθε στιγμή να μαθαίνει κάτι, να προπονείται ή να απασχολείται από έναν ενήλικα. Χρειάζεται και χρόνο για να αποφασίσει μόνο του τι θέλει να κάνει.
Η βαρεμάρα δεν είναι απαραίτητα κακή
«Μαμά, βαριέμαι!»
Μια φράση που ακούγεται συχνά μέσα στο σπίτι και μπορεί να κάνει τους γονείς να ψάχνουν αμέσως μια δραστηριότητα.
Κι όμως, η βαρεμάρα μπορεί να γίνει η αφετηρία για το παιχνίδι και τη δημιουργικότητα. Όταν δεν υπάρχει έτοιμη διασκέδαση, το παιδί καλείται να σκεφτεί μόνο του πώς θα γεμίσει τον χρόνο του.
Μπορεί να ζωγραφίσει, να φτιάξει μια κατασκευή, να βγάλει τα παιχνίδια του από το κουτί και να δημιουργήσει μια δική του ιστορία ή απλώς να κοιτάξει έξω από το παράθυρο και να ονειρευτεί.
Αφήστε τα παιδιά να επιλέγουν
Ο ελεύθερος χρόνος έχει αξία ακριβώς επειδή δεν είναι οργανωμένος από κάποιον άλλον.
Αντί να αποφασίζει πάντα ο γονιός τι θα κάνει το παιδί, μπορείτε να του πείτε:
«Έχεις μία ώρα ελεύθερη. Τι θα ήθελες να κάνεις;»
Μπορεί η απάντηση να είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που περιμένατε. Και αυτό είναι το ζητούμενο.
Μέσα από αυτές τις μικρές επιλογές, τα παιδιά μαθαίνουν σταδιακά να αναγνωρίζουν τα ενδιαφέροντά τους και να οργανώνουν μόνα τους τον χρόνο τους.
Το παιχνίδι δεν χρειάζεται πάντα οδηγίες
Ένα παιδί μπορεί να περάσει πολλή ώρα με ένα κουτί από χαρτόνι, με μερικά τουβλάκια ή ακόμη και με ένα παλιό σεντόνι που μετατρέπεται ξαφνικά σε… κάστρο.
Το ελεύθερο παιχνίδι αφήνει χώρο στη φαντασία, την εξερεύνηση και την επίλυση προβλημάτων.
Δεν χρειάζεται ο γονιός να εξηγεί συνεχώς τι πρέπει να γίνει. Μερικές φορές αρκεί να παρατηρεί και να αφήνει το παιδί να δημιουργήσει τη δική του ιστορία.
Και οι οθόνες;
Οι οθόνες είναι πλέον μέρος της καθημερινότητας των περισσότερων παιδιών. Το ζητούμενο δεν είναι να θεωρούμε κάθε χρήση τους απαγορευμένη, αλλά να μην αποτελούν τη μοναδική επιλογή κάθε φορά που υπάρχει κενός χρόνος.
Ένα παιδί που έχει μάθει ότι μόλις βαρεθεί θα πάρει το κινητό ή το τάμπλετ μπορεί να δυσκολεύεται περισσότερο να βρει μόνο του άλλους τρόπους απασχόλησης.
Γι’ αυτό αξίζει να υπάρχουν στο σπίτι εύκολες εναλλακτικές: βιβλία, ζωγραφική, παζλ, επιτραπέζια, υλικά χειροτεχνίας, μουσική ή απλώς ένας ασφαλής χώρος για παιχνίδι.
Δεν χρειάζεται να γεμίζουμε κάθε απόγευμα
Οι γονείς συχνά θέλουν να προσφέρουν στα παιδιά τους όσο το δυνατόν περισσότερες ευκαιρίες. Όμως ένα πρόγραμμα γεμάτο δραστηριότητες μπορεί να αφήνει ελάχιστο χώρο για αυθόρμητο παιχνίδι και ξεκούραση.
Ένα παιδί δεν χρειάζεται να είναι συνεχώς απασχολημένο για να αξιοποιεί δημιουργικά τον χρόνο του.
Μερικές φορές, το πιο χρήσιμο πράγμα που μπορεί να κάνει ένα παιδί μετά το σχολείο είναι να βγάλει τα παπούτσια του, να αφήσει την τσάντα στην άκρη και να ακούσει τον εαυτό του.
Αφήστε λίγο χώρο για το «τίποτα»
Ίσως τελικά ο ελεύθερος χρόνος να μην είναι χρόνος που «χάνεται», αλλά χρόνος που ανήκει πραγματικά στο παιδί.
Χωρίς πρόγραμμα, χωρίς στόχο και χωρίς την ανάγκη να γίνει κάτι εντυπωσιακό.
Γιατί μέσα σε αυτή την ελευθερία μπορεί να γεννηθεί ένα παιχνίδι, μια ιδέα, ένα νέο ενδιαφέρον ή απλώς μια ήρεμη στιγμή ξεκούρασης που τόσο πολύ χρειάζεται ένα παιδί.
