Ο στίβος για παιδιά είναι μία από τις επιλογές που συχνά εξετάζουν οι γονείς όταν έρχεται η ώρα για την πρώτη οργανωμένη αθλητική δραστηριότητα. Από ποια ηλικία, όμως, μπορεί να ξεκινήσει στίβο ένα παιδί, πόσες φορές την εβδομάδα πρέπει να προπονείται και χρειάζεται να είναι ήδη γρήγορο ή ιδιαίτερα αθλητικό;
Ο στίβος έχει ένα χαρακτηριστικό που τον κάνει ιδιαίτερα ενδιαφέρον στην παιδική ηλικία: στηρίζεται στις πιο φυσικές κινήσεις ενός παιδιού. Τρέξιμο, άλματα και ρίψεις αποτελούν τη βάση του, ενώ στις μικρές ηλικίες η προπόνηση μπορεί να μοιάζει πολύ περισσότερο με οργανωμένο παιχνίδι παρά με την εικόνα που έχουμε στο μυαλό μας από τον αγωνιστικό στίβο.
Στίβος για παιδιά: Από ποια ηλικία μπορούν να ξεκινήσουν;
Η πρώτη γνωριμία με τον στίβο μπορεί να αρχίσει ήδη από την προσχολική ηλικία, αρκεί το πρόγραμμα να είναι ειδικά σχεδιασμένο για μικρά παιδιά. Στόχος στις μικρότερες ηλικίες είναι η εκμάθηση βασικών κινητικών δεξιοτήτων μέσα από δραστηριότητες που δίνουν έμφαση στο παιχνίδι, στην κίνηση και στη συμμετοχή.
Στην Ελλάδα, το Kids’ Athletics του ΣΕΓΑΣ απευθύνεται σε παιδιά 6 έως 12 ετών και περιλαμβάνει παιχνίδια που βασίζονται στα βασικά στοιχεία του στίβου, όπως το τρέξιμο, τα άλματα και οι ρίψεις.
Επομένως, δεν υπάρχει μία μοναδική «σωστή ηλικία» για να ξεκινήσει ένα παιδί. Υπάρχει όμως μία βασική προϋπόθεση: όσο μικρότερο είναι, τόσο περισσότερο το πρόγραμμα πρέπει να προσαρμόζεται στην αναπτυξιακή του ηλικία και να στηρίζεται στο παιχνίδι και όχι στην επίδοση.
Τι κάνει ένα παιδί 4, 6 ή 8 ετών στον στίβο;
Ένα μικρό παιδί που πηγαίνει για πρώτη φορά στον στίβο δεν θα αρχίσει να τρέχει γύρους στο στάδιο, ούτε θα κληθεί να επιλέξει αν θα γίνει σπρίντερ ή άλτης!
Στις μικρές ηλικίες, το παιδί στον στίβο μπορεί να τρέχει σε διαφορετικές κατευθύνσεις, να περνά χαμηλά εμπόδια, να κάνει μικρές σκυταλοδρομίες, να πηδά, να ισορροπεί και να πετά ελαφριά αντικείμενα. Μέσα από αυτές τις δραστηριότητες καλλιεργούνται ο συντονισμός, η ισορροπία, η ταχύτητα, η ευκινησία και ο έλεγχος του σώματος.
Καθώς το παιδί μεγαλώνει, οι ασκήσεις αποκτούν σταδιακά περισσότερο τεχνικό χαρακτήρα και αρχίζει η γνωριμία με διαφορετικά αγωνίσματα. Ο ΣΕΓΑΣ προβλέπει, μάλιστα, αναπτυξιακές δραστηριότητες για τις κατηγορίες Κ8, Κ10 και Κ12 στο πλαίσιο του Kids’ Athletics, ακόμη και με τη μορφή διάθλων και τριάθλων.
Ποια αγωνίσματα περιλαμβάνει ο στίβος;
Ο στίβος δεν είναι μόνο τρέξιμο. Περιλαμβάνει πολλές διαφορετικές κατηγορίες αγωνισμάτων:
- Δρόμους: ταχύτητες, μεσαίες και μεγαλύτερες αποστάσεις, εμπόδια και σκυταλοδρομίες.
- Άλματα: μήκος, ύψος, τριπλούν και επί κοντώ.
- Ρίψεις: σφαιροβολία, δισκοβολία, ακοντισμό και σφυροβολία.
- Σύνθετα αγωνίσματα: συνδυασμούς δρόμων, αλμάτων και ρίψεων.
Στα μικρότερα παιδιά τα αγωνίσματα προσαρμόζονται στην ηλικία τους, με μικρότερες αποστάσεις, κατάλληλο εξοπλισμό και απλούστερες ασκήσεις.
Κι αν το παιδί μου δεν είναι καλό στο τρέξιμο;
Ένα παιδί δεν γράφεται στον στίβο επειδή έχει ήδη αποδείξει ότι τρέχει πιο γρήγορα από τους συμμαθητές του. Πηγαίνει και για να μάθει να κινείται καλύτερα, να αναπτύξει τις φυσικές του ικανότητες και να ανακαλύψει τι του αρέσει.
Επιπλέον, οι επιλογές στον στίβο είναι πολλές. Ένα παιδί που δεν ξεχωρίζει στις ταχύτητες μπορεί αργότερα να αγαπήσει τις μεγαλύτερες αποστάσεις, τα άλματα ή τις ρίψεις.
Στις μικρές ηλικίες, επομένως, η ερώτηση «σε ποιο αγώνισμα είναι καλό;» μπορεί να περιμένει.
Πότε πρέπει το παιδί να επιλέξει συγκεκριμένο αγώνισμα στον στίβο;
Δεν υπάρχει λόγος να βιαστεί. Η American Academy of Pediatrics επισημαίνει ότι για τα περισσότερα αθλήματα η πρώιμη εξειδίκευση δεν είναι απαραίτητη, ενώ οι ειδικοί ενθαρρύνουν τα παιδιά να αποκτούν διαφορετικές αθλητικές εμπειρίες πριν επικεντρωθούν αργότερα σε ένα άθλημα.
Ο στίβος προσφέρεται ιδιαίτερα για αυτή την προσέγγιση, αφού το παιδί μπορεί να δοκιμάζει διαφορετικές μορφές τρεξίματος, αλμάτων και ρίψεων. Με τον χρόνο, ο προπονητής μπορεί να διακρίνει τις ιδιαίτερες ικανότητές του. Εξίσου σημαντικό, όμως, είναι να φανεί τι αρέσει στο ίδιο το παιδί.
Πόσες φορές την εβδομάδα πρέπει ένα παιδί να κάνει στίβο;
Για ένα μικρό παιδί που ξεκινά τον στίβο ως δραστηριότητα για άσκηση και διασκέδαση, δύο οργανωμένες προπονήσεις την εβδομάδα αποτελούν μια συνήθη και λογική αφετηρία. Δεν υπάρχει, ωστόσο, ένας επίσημος αριθμός προπονήσεων που να ισχύει για κάθε παιδί και κάθε ηλικία.
Καθώς το παιδί μεγαλώνει και περνά σε διαφορετικό επίπεδο, η συχνότητα μπορεί να αυξηθεί σταδιακά με βάση το πρόγραμμα του προπονητή, την ηλικία και το συνολικό φορτίο άσκησης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ξεκούραση. Η American Academy of Pediatrics συστήνει στους νεαρούς αθλητές να έχουν τουλάχιστον μία έως δύο ημέρες την εβδομάδα χωρίς προπόνηση και αγωνιστική δραστηριότητα στο συγκεκριμένο άθλημα, ενώ οι νεότερες οδηγίες της επισημαίνουν τουλάχιστον μία ημέρα ανάπαυσης από όλες τις οργανωμένες αθλητικές δραστηριότητες.
Αν ένα παιδί κάνει ταυτόχρονα στίβο, ποδόσφαιρο και κάποια άλλη δραστηριότητα, πρέπει να υπολογίζουμε το σύνολο και όχι μόνο τις ημέρες που βρίσκεται στο στάδιο.
Πόση άσκηση χρειάζονται γενικά τα παιδιά;
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει στα παιδιά και τους εφήβους 5-17 ετών κατά μέσο όρο τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης φυσικής δραστηριότητας την ημέρα μέσα στην εβδομάδα.
Αυτό δεν σημαίνει μία ώρα οργανωμένης προπόνησης κάθε μέρα. Στη φυσική δραστηριότητα περιλαμβάνονται το παιχνίδι, το περπάτημα, το ποδήλατο, το μάθημα φυσικής αγωγής, τα αθλήματα και γενικότερα η κίνηση στην καθημερινότητα.
Τι προσφέρει ο στίβος σε ένα παιδί;
Το τρέξιμο, τα άλματα και οι ρίψεις κινητοποιούν διαφορετικές μυϊκές ομάδες και βοηθούν στην ανάπτυξη της αντοχής, της ταχύτητας, της δύναμης, της ισορροπίας, της ευκινησίας και του νευρομυϊκού συντονισμού.
Γενικότερα, η συστηματική φυσική δραστηριότητα στην παιδική και εφηβική ηλικία συνδέεται με καλύτερη καρδιοαναπνευστική και μυϊκή φυσική κατάσταση, υγεία των οστών και οφέλη για την ψυχική και γνωστική υγεία.
Στον στίβο υπάρχει και μία ακόμη ενδιαφέρουσα παράμετρος. Η πρόοδος μπορεί να μετρηθεί σε σχέση με τον ίδιο τον αθλητή. Το παιδί μπορεί να τρέξει λίγο πιο γρήγορα από την προηγούμενη φορά, να βελτιώσει ένα άλμα ή να μάθει καλύτερα μια κίνηση. Έτσι, η έμφαση μπορεί να μετακινηθεί από το «ποιος είναι καλύτερος» στο «πόσο βελτιώθηκα».
Σε ποιο παιδί μπορεί να ταιριάζει ιδιαίτερα ο στίβος;
Μπορεί να αξίζει μια δοκιμή εάν το παιδί:
- αγαπά να τρέχει, να πηδά και γενικά να βρίσκεται σε κίνηση,
- έχει πολλή ενέργεια,
- δεν ενθουσιάζεται με αθλήματα που βασίζονται στην μπάλα,
- προτιμά περισσότερο ατομικούς στόχους,
- θέλει να δοκιμάζει διαφορετικές δραστηριότητες,
- δεν έχει ακόμη βρει το άθλημα που του ταιριάζει.
Δεν χρειάζεται, όμως, να είναι εξωστρεφές ή ιδιαίτερα ανταγωνιστικό. Παρότι τα περισσότερα αγωνίσματα είναι ατομικά, η καθημερινή προπόνηση γίνεται μαζί με άλλα παιδιά και περιλαμβάνει παιχνίδια, σκυταλοδρομίες και κοινές δραστηριότητες.
Στίβος, κολύμβηση, ποδόσφαιρο ή μπάσκετ;
Δεν υπάρχει ένα άθλημα που να είναι καλύτερο για όλα τα παιδιά. Το ποδόσφαιρο και το μπάσκετ βασίζονται περισσότερο στην ομαδική συνεργασία και στην μπάλα. Η κολύμβηση πραγματοποιείται σε διαφορετικό περιβάλλον και καλλιεργεί ιδιαίτερα την καρδιοαναπνευστική αντοχή και την τεχνική στο νερό. Ο στίβος δίνει στο παιδί την ευκαιρία να αναπτύξει βασικές δεξιότητες τρεξίματος, άλματος και ρίψης και να δοκιμάσει πολλές διαφορετικές δραστηριότητες πριν καταλήξει σε ένα αγώνισμα.
Στις μικρές ηλικίες δεν χρειάζεται απαραίτητα να επιλέξουμε ένα και να αποκλείσουμε όλα τα υπόλοιπα. Η επαφή με διαφορετικά αθλήματα μπορεί να είναι ωφέλιμη, αρκεί το εβδομαδιαίο πρόγραμμα να αφήνει χρόνο για ελεύθερο παιχνίδι και ξεκούραση.
Στίβος και ύψος: Επηρεάζει την ανάπτυξη του παιδιού;
Η κατάλληλη για την ηλικία άσκηση δεν εμποδίζει τη φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού.
Αντίθετα, η φυσική δραστηριότητα στην παιδική ηλικία είναι σημαντική και για την υγεία των οστών. Ο ΠΟΥ συστήνει στις ηλικίες 5-17 ετών να περιλαμβάνονται δραστηριότητες που ενισχύουν μύες και οστά τουλάχιστον τρεις ημέρες την εβδομάδα.
Προσοχή χρειάζεται στην υπερβολική προπόνηση, στην ανεπαρκή ξεκούραση και στην ανεπαρκή πρόσληψη ενέργειας και θρεπτικών συστατικών, ιδιαίτερα όταν ένα παιδί περνά σε υψηλότερο αγωνιστικό επίπεδο.
Πώς επιλέγουμε ακαδημία στίβου;
Πριν από την εγγραφή αξίζει να μάθετε ποιος θα προπονεί το παιδί, πώς χωρίζονται τα ηλικιακά τμήματα και ποια είναι η φιλοσοφία της ακαδημίας.
Ρωτήστε πόσα παιδιά υπάρχουν στο τμήμα, πόσο διαρκεί η προπόνηση, πόσες φορές την εβδομάδα γίνεται και από ποια ηλικία αρχίζουν οι αγώνες.
Για ένα παιδί δημοτικού, τα μετάλλια του συλλόγου δεν είναι απαραίτητα το σημαντικότερο κριτήριο. Μεγαλύτερη σημασία έχει το πώς αντιμετωπίζονται τα παιδιά που βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία εκμάθησης.
Το δοκιμαστικό μάθημα μπορεί να σας πει πολλά
Εφόσον υπάρχει δυνατότητα δοκιμαστικού μαθήματος, αξίζει να την αξιοποιήσετε. Παρατηρήστε την προπόνηση και, κυρίως, το παιδί σας.
Κινούνται τα παιδιά ή περνούν μεγάλο μέρος της ώρας περιμένοντας σε μια σειρά; Οι δραστηριότητες είναι κατάλληλες για την ηλικία τους; Ο προπονητής εξηγεί και διορθώνει με τρόπο που μπορούν να καταλάβουν; Υπάρχει χώρος για παιδιά διαφορετικών δυνατοτήτων;
Και μετά το μάθημα υπάρχει μία πολύ απλή ερώτηση: «Θέλεις να ξαναπάμε;» Η απάντηση του παιδιού έχει μεγαλύτερη αξία από το αν έτρεξε πιο γρήγορα από τα υπόλοιπα.
Πότε μια ακαδημία πρέπει να μας προβληματίσει;
Στις μικρές ηλικίες χρειάζεται προσοχή όταν βλέπουμε υπερβολική έμφαση στη νίκη και στους χρόνους, πίεση για πρόωρη εξειδίκευση, προπονήσεις που δεν διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία ή συστηματική χρήση της άσκησης ως τιμωρίας.
Προβληματισμό προκαλεί επίσης ένα περιβάλλον όπου ένα παιδί φοβάται συστηματικά να κάνει λάθος ή αισθάνεται ότι η θέση του στην ομάδα εξαρτάται αποκλειστικά από την επίδοσή του. Η φιλοσοφία του Kids’ Athletics της World Athletics και του ΣΕΓΑΣ για τις μικρές ηλικίες δίνει έμφαση στη συμμετοχή, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, στη συνεργασία και στη χαρά της κίνησης.
Τι γίνεται αν ξεκινήσει και μετά θέλει να σταματήσει;
Ένα «δεν θέλω να πάω σήμερα» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το παιδί δεν αγαπά τον στίβο. Μπορεί να είναι κουρασμένο ή απλώς να προτιμά να κάνει κάτι άλλο εκείνη την ημέρα.
Αν όμως η άρνηση επαναλαμβάνεται, αν το παιδί αγχώνεται πριν από κάθε προπόνηση, παραπονιέται συστηματικά για τον τρόπο που του μιλά ο προπονητής ή έχει πάψει να απολαμβάνει τη δραστηριότητα, χρειάζεται να διερευνήσουμε τον λόγο. Συχνά, η υπερβολική προπόνηση και η πρώιμη εξειδίκευση μπορούν να συνδέονται με τραυματισμούς υπέρχρησης, στρες και burnout στους νεαρούς αθλητές.
Πριν γράψετε το παιδί στον στίβο: 7 πράγματα που αξίζει να ελέγξετε
- Σε ποιο ηλικιακό τμήμα θα μπει; Η προπόνηση ενός 6χρονου δεν πρέπει να είναι ίδια με ενός 12χρονου.
- Ποιος είναι ο προπονητής; Ρωτήστε για την κατάρτιση και την εμπειρία του με τη συγκεκριμένη ηλικία.
- Πόσα παιδιά έχει το τμήμα; Ο προπονητής πρέπει να μπορεί να επιβλέπει ουσιαστικά την ομάδα.
- Τι ακριβώς κάνουν στην προπόνηση; Στις μικρές ηλικίες αναζητούμε ποικιλία, κίνηση και παιχνίδι.
- Πόσες προπονήσεις προβλέπονται; Υπολογίστε και όλες τις υπόλοιπες οργανωμένες δραστηριότητες του παιδιού.
- Πότε αρχίζουν οι αγώνες; Η συμμετοχή σε αναπτυξιακούς αγώνες μπορεί να είναι μέρος της εμπειρίας, χωρίς η επίδοση να γίνεται αυτοσκοπός.
- Πώς αισθάνεται το παιδί; Ένα καλό πρόγραμμα πρέπει να του αφήνει την επιθυμία να επιστρέψει.
Χρειάζεται ιατρικός έλεγχος πριν ξεκινήσει;
Κατά την εγγραφή ρωτήστε τον σύλλογο ποια ιατρικά δικαιολογητικά απαιτούνται ανάλογα με την ηλικία και τη μορφή συμμετοχής του παιδιού.
Για παιδιά που αποκτούν αθλητική ιδιότητα και συμμετέχουν σε οργανωμένη αγωνιστική δραστηριότητα ισχύουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις πιστοποίησης της υγείας τους. Αν το παιδί έχει γνωστό πρόβλημα υγείας ή εμφανίζει πόνο, δύσπνοια, ζάλη, λιποθυμικό επεισόδιο ή άλλα συμπτώματα κατά την άσκηση, χρειάζεται αξιολόγηση από τον παιδίατρο πριν συνεχίσει.
Στίβος για παιδιά: 6 γρήγορες απαντήσεις για τους γονείς
Μπορεί ένα παιδί 4 ετών να ξεκινήσει στίβο;
Μπορεί να συμμετάσχει σε κατάλληλο πρόγραμμα εισαγωγής στον στίβο. Η World Athletics σχεδιάζει το Kids’ Athletics για ηλικίες 4-14 ετών. Στην Ελλάδα, το πρόγραμμα Kids’ Athletics του ΣΕΓΑΣ απευθύνεται σε ηλικίες 6-12 ετών.
Πόσες προπονήσεις χρειάζεται ένα παιδί που ξεκινά;
Οι δύο προπονήσεις την εβδομάδα είναι μια λογική αφετηρία για ένα μικρό παιδί που ξεκινά ως δραστηριότητα αναψυχής, χωρίς αυτό να αποτελεί επίσημο κανόνα για όλες τις ηλικίες. Πρέπει πάντα να συνυπολογίζονται οι υπόλοιπες αθλητικές δραστηριότητες και η ανάγκη για ξεκούραση.
Χρειάζεται ειδικά παπούτσια;
Για την πρώτη επαφή με τον στίβο συνήθως αρκούν άνετα αθλητικά παπούτσια που εφαρμόζουν σωστά. Ειδικά παπούτσια για συγκεκριμένα αγωνίσματα αγοράζονται αργότερα, εφόσον χρειαστούν και σε συνεννόηση με τον προπονητή.
Πρέπει να είναι γρήγορο για να ξεκινήσει;
Όχι. Ο στίβος περιλαμβάνει πολύ περισσότερα από τις ταχύτητες και στις μικρές ηλικίες ο στόχος είναι η ανάπτυξη διαφορετικών κινητικών δεξιοτήτων.
Μπορεί να κάνει παράλληλα και άλλο άθλημα;
Ναι. Η επαφή με διαφορετικά αθλήματα στις μικρές ηλικίες μπορεί να είναι θετική. Χρειάζεται όμως να αποφεύγεται ένα υπερφορτωμένο εβδομαδιαίο πρόγραμμα χωρίς ημέρες ξεκούρασης.
Πώς θα καταλάβω αν ο στίβος του ταιριάζει;
Δεν χρειάζεται χρονόμετρο. Αν το παιδί πηγαίνει με διάθεση, απολαμβάνει την προπόνηση, αποκτά νέες δεξιότητες και θέλει να επιστρέψει, έχετε ήδη τις σημαντικότερες ενδείξεις.
