Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια παραμένει μια από τις πιο υποτιμημένες απειλές για τη δημόσια υγεία, με σημαντικό ποσοστό ασθενών να παραμένει αδιάγνωστο και εκτός οργανωμένης φροντίδας. Στην Ελλάδα, περίπου το 8,5% του πληθυσμού ζει με ΧΑΠ, ενώ διεθνώς αποτελεί την τρίτη αιτία θανάτου, με το κάπνισμα να εξακολουθεί να είναι ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου.
Την ίδια στιγμή, τα δεδομένα από δράσεις πρόληψης και πρώιμου ελέγχου αποκαλύπτουν το εύρος της υποδιάγνωσης, ενώ η πνευμονική αποκατάσταση, παρότι διαθέτει ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση, δεν είναι ακόμη ισότιμα προσβάσιμη. Σε αυτό το πλαίσιο, η αξιοποίηση δεδομένων πραγματικού κόσμου και η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα αναδεικνύονται σε κρίσιμους παράγοντες για τον σχεδιασμό πιο αποτελεσματικών πολιτικών υγείας.
Τα ζητήματα αυτά βρέθηκαν στο επίκεντρο ενημερωτικής πρωτοβουλίας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, με την υποστήριξη της Chiesi Hellas, η οποία συγκέντρωσε εκπροσώπους της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και των ασθενών.
Από αριστερά: Νίκη Λυμπεράκη, δημοσιογράφος, Χριστίνα – Μαρία Κράββαρη, Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου Υγείας, Νικολέττα Ροβίνα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας και Ειδική Γραμματέας της ΕΠΕ, Χαράλαμπος Μόσχος, Πνευμονολόγος–Φυματιολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ στο ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» και Μέλος του Δ.Σ. της ΕΠΕ, Παρασκευή Κατσαούνου, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας και Μέλος του Δ.Σ. της ΕΠΕ, Δημήτρης Κοντοπίδης, Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ασθενών με Πνευμονολογικά Νοσήματα «ΑΝΑΣΑ» και European Lung Foundation Chair
Η έγκαιρη διάγνωση στο επίκεντρο της συζήτησης
Κατά την έναρξη, ο κ. Πέτρος Μπακάκος, Καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ και Γενικός Γραμματέας της ΕΠΕ, έθεσε με σαφήνεια το μέγεθος του προβλήματος: «Η ΧΑΠ αποτελεί την 3η αιτία θανάτου παγκοσμίως ενώ το ποσοστό των Ελλήνων που πάσχουν από ΧΑΠ ανέρχεται στο 8.5% του πληθυσμού. Ο κυριότερος προδιαθεσικός παράγοντας για τη νόσο είναι το κάπνισμα. Καθώς πρόκειται για εξελικτική νόσο, η έγκαιρη διάγνωση της νόσου αποτελεί το σημαντικότερο βήμα για τη θεραπευτική διαχείριση. Και αυτό διότι η πρωταρχική και ίσως η μοναδική παρέμβαση που αποτρέπει την εξέλιξη της νόσου είναι η διακοπή του καπνίσματος. Από τις μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις η σημαντικότερη είναι η πνευμονική αποκατάσταση, για την οποία υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που επιβεβαιώνουν την αξία της στη βελτίωση της ικανότητας για άσκηση και της ποιότητας ζωής των ασθενών με ΧΑΠ.»
Η πρώτη θεματική ενότητα επικεντρώθηκε στην έγκαιρη διάγνωση, αναδεικνύοντας τα κενά που εξακολουθούν να υπάρχουν αλλά και τις δυνατότητες που δημιουργούνται μέσα από οργανωμένες παρεμβάσεις πρόληψης.
Ο ρόλος της Πολιτείας και της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας
Η κ. Χριστίνα – Μαρία Κράββαρη, Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας, χαρακτήρισε τη ΧΑΠ σύνθετη πρόκληση δημόσιας υγείας, υπογραμμίζοντας ότι η Πολιτεία προχωρά σε στοχευμένες δράσεις με έμφαση στην πρόληψη, την έγκαιρη ανίχνευση και τη μείωση των ανισοτήτων, με την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας να βρίσκεται στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής.
Από αριστερά: Νίκη Λυμπεράκη, δημοσιογράφος, Μπάμπης Καραθάνος, Ειδικός Σύμβουλος Υπουργού Υγείας για θέματα Φαρμακευτικής Πολιτικής, Αφροδίτη Μπούτου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας του ΑΠΘ και Υπεύθυνη της Ομάδας Εργασίας «Φυσιολογία & Παθοφυσιολογία Αναπνευστικού – Πνευμονική Κυκλοφορία – Αποκατάσταση» της ΕΠΕ, Ανδριάνα Παπαϊωάννου, Επίκουρη Καθηγήτρια Πνευμονολογίας του ΕΚΠΑ και Υπεύθυνη της Ομάδας Εργασίας «Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια» της ΕΠΕ, Κωνσταντίνα Δίπλα, Εργοφυσιολόγος και Καθηγήτρια στο ΤΕΦΑΑ Σερρών του ΑΠΘ, Άννα Χρηστάκου, Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Φυσικοθεραπείας του ΠΑΠΕΛ και Συντονίστρια του Επιστημονικού Τμήματος Καρδιοαγγειακής & Αναπνευστικής Φυσικοθεραπείας – Αποκατάστασης του Πανελληνίου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών, Ηλίας Πυρνοκόκης, Head of Value, Access & External Affairs της Chiesi Hellas
Μύθοι και καθυστερήσεις στη διάγνωση
Στις δυσκολίες που οδηγούν σε καθυστερημένη διάγνωση στάθηκε η κ. Νικολέττα Ροβίνα, επισημαίνοντας ότι οι μύθοι και οι λανθασμένες αντιλήψεις γύρω από τη νόσο λειτουργούν ανασταλτικά. Όπως ανέφερε, η ευρύτερη αξιοποίηση εργαλείων όπως η σπιρομέτρηση και τα ειδικά ερωτηματολόγια, σε συνδυασμό με την ευαισθητοποίηση των ιατρών, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην πρώιμη ανίχνευση.
Τα δεδομένα της πρόληψης αποκαλύπτουν την υποδιάγνωση
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχαν τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Χαράλαμπος Μόσχος για το πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου της ΕΠΕ, το οποίο το 2025 υλοποιήθηκε σε 15 Νομούς και 39 Δήμους. Συνολικά εξετάστηκαν 1.943 πολίτες, εκ των οποίων το 10% εμφάνισε ευρήματα αποφρακτικών νοσημάτων χωρίς προηγούμενη διάγνωση, ένα εύρημα που αναδεικνύει τη σημασία της ενεργητικής προσέγγισης στην πρόληψη.
Η οπτική των ασθενών και η «αόρατη» νόσος
Από την πλευρά των ασθενών, ο κ. Δημήτρης Κοντοπίδης ανέδειξε το γεγονός ότι η νόσος συχνά παραμένει «αόρατη», καθώς τα συμπτώματα υποτιμώνται ή θεωρούνται φυσιολογικά, γεγονός που καθυστερεί την αναζήτηση ιατρικής βοήθειας και ενισχύει την υποδιάγνωση.
Πνευμονική αποκατάσταση: από τη θεωρία στην πράξη
Η δεύτερη θεματική ενότητα επικεντρώθηκε στην πνευμονική αποκατάσταση, η οποία αναδείχθηκε ως βασικός πυλώνας της σύγχρονης αντιμετώπισης της ΧΑΠ. Ο κ. Μπάμπης Καραθάνος σημείωσε ότι πρόκειται για μία από τις πιο τεκμηριωμένες παρεμβάσεις για τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, επισημαίνοντας ωστόσο ότι στη χώρα μας η πρόσβαση παραμένει περιορισμένη και απαιτείται ένα πιο συνεκτικό πλαίσιο ανάπτυξης δομών και υπηρεσιών.
Η ανάγκη θεσμοθέτησης και αποζημίωσης
Στην ίδια κατεύθυνση, η κ. Αφροδίτη Μπούτου υπογράμμισε ότι η πνευμονική αποκατάσταση αποτελεί ολοκληρωμένη και εξατομικευμένη παρέμβαση που συνδυάζει άσκηση και αναπνευστική φυσικοθεραπεία, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής και μειώνοντας τις παροξύνσεις και τη χρήση υπηρεσιών υγείας, ενώ τόνισε την ανάγκη θεσμοθέτησης και αποζημίωσης αντίστοιχων προγραμμάτων.
Μετρήσιμα οφέλη από τα πιλοτικά προγράμματα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν και τα αποτελέσματα των πιλοτικών προγραμμάτων της ΕΠΕ σε τοπικές κοινότητες, τα οποία, σύμφωνα με την κ. Κωνσταντίνα Δίπλα, οδήγησαν σε σημαντική βελτίωση της αερόβιας ικανότητας έως και 20–23%, αλλά και σε μείωση της δύσπνοιας, της καρδιακής συχνότητας και των επιπέδων άγχους και κατάθλιψης.
Ο ρόλος των δεδομένων και η συμβολή της Chiesi
Σε αυτό το σημείο, ο κ. Ηλίας Πυρνοκόκης, Head of Value, Access & External Affairs της Chiesi Hellas, έδωσε έμφαση στη σημασία αυτών των δεδομένων για τον σχεδιασμό πολιτικών υγείας, σημειώνοντας: «[…] τα πιλοτικά προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης παράγουν κρίσιμα δεδομένα πραγματικού κόσμου, τα οποία τεκμηριώνουν τα οφέλη για τους ασθενείς και μπορούν να υποστηρίξουν τη μετάβαση σε πιο αποτελεσματικές πολιτικές υγείας. […] για τη Chiesi η αξιοποίηση αυτών των δεδομένων αποτελεί βασικό πυλώνα για την επόμενη ημέρα στη φροντίδα της ΧΑΠ και τη διαμόρφωση ενός βιώσιμου, δομημένου πλαισίου πνευμονικής αποκατάστασης.»
Το επόμενο βήμα για το σύστημα υγείας
Το συνολικό συμπέρασμα που αναδείχθηκε είναι ότι η αντιμετώπιση της ΧΑΠ δεν μπορεί να περιορίζεται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις. Η έγκαιρη διάγνωση και η πνευμονική αποκατάσταση αποτελούν δύο αλληλένδετους πυλώνες, που προϋποθέτουν συντονισμένη δράση, θεσμικές παρεμβάσεις και ουσιαστική συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, με στόχο την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε ποιοτική φροντίδα.
