Από το 2021 και μετά, η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του συστήματος εισαγωγής στα ελληνικά πανεπιστήμια. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που επηρεάζει άμεσα τις επιλογές χιλιάδων υποψηφίων, καθώς καθορίζει ποιοι έχουν δικαίωμα να διεκδικήσουν μία θέση σε κάθε πανεπιστημιακό τμήμα.
Η ΕΒΕ δεν είναι η βάση εισαγωγής μιας σχολής ούτε τα μόρια που απαιτούνται για την εισαγωγή. Είναι το ελάχιστο επίπεδο επίδοσης που πρέπει να πετύχει ένας υποψήφιος στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, ώστε να μπορεί να συμμετάσχει στη διαδικασία επιλογής για ένα συγκεκριμένο τμήμα.
Με άλλα λόγια, λειτουργεί ως το πρώτο «φίλτρο» πριν ακόμη ξεκινήσει η κατανομή των θέσεων.
Τι είναι η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής
Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής είναι μια ελάχιστη βαθμολογική προϋπόθεση που πρέπει να πληροί κάθε υποψήφιος προκειμένου να συμμετάσχει στη διαδικασία επιλογής για ένα πανεπιστημιακό τμήμα.
Η πρόβλεψη αυτή περιλαμβάνεται στον νόμο 4777/2021, ο οποίος προσέθεσε το άρθρο 4Β στον νόμο 4186/2013. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, προϋπόθεση συμμετοχής στη διαδικασία επιλογής αποτελεί η επίτευξη βαθμολογικής επίδοσης ίσης ή μεγαλύτερης από την ΕΒΕ που έχει καθοριστεί για κάθε σχολή ή τμήμα.
Αυτό σημαίνει ότι η ΕΒΕ εξετάζεται πριν από τα μόρια και πριν από την τελική κατανομή των θέσεων.
Πριν από την ΕΒΕ τι ίσχυε;
Μέχρι και τις Πανελλαδικές του 2020 δεν υπήρχε ελάχιστο όριο επίδοσης.
Η εισαγωγή στα πανεπιστήμια γινόταν αποκλειστικά με βάση:
- τα μόρια κάθε υποψηφίου,
- τη σειρά προτίμησης στο μηχανογραφικό,
- τον αριθμό των εισακτέων κάθε τμήματος.
Έτσι, σε ορισμένα τμήματα όπου οι διαθέσιμες θέσεις ήταν περισσότερες από τους υποψηφίους, μπορούσαν να εισαχθούν ακόμη και μαθητές με πολύ χαμηλές επιδόσεις.
Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι το φαινόμενο αυτό δημιουργούσε προβλήματα τόσο στη λειτουργία των πανεπιστημίων όσο και στην ποιότητα των σπουδών.
Γιατί θεσπίστηκε η ΕΒΕ
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του νόμου και το Υπουργείο Παιδείας, η θέσπιση της ΕΒΕ εξυπηρετεί τέσσερις βασικούς στόχους:
- να διασφαλίζονται οι ακαδημαϊκές προϋποθέσεις για την επιτυχή φοίτηση και την έγκαιρη ολοκλήρωση των σπουδών,
- να προστατευθεί το κύρος των πανεπιστημιακών σπουδών,
- να αποκτήσουν τα ίδια τα πανεπιστήμια μεγαλύτερο λόγο στον καθορισμό του επιπέδου εισαγωγής,
- να γίνεται ορθολογικότερη αξιοποίηση των εκπαιδευτικών πόρων κάθε ΑΕΙ.
Με απλά λόγια, η φιλοσοφία του μέτρου είναι ότι η ύπαρξη κενών θέσεων δεν αρκεί από μόνη της για την εισαγωγή ενός υποψηφίου. Πρέπει να έχει προηγουμένως αποδείξει ότι διαθέτει ένα ελάχιστο επίπεδο γνώσεων.
Πώς υπολογίζεται η ΕΒΕ
Η ΕΒΕ δεν είναι σταθερή και αλλάζει κάθε χρόνο. Ο υπολογισμός της γίνεται σε δύο στάδια.
Αρχικά υπολογίζεται ο μέσος όρος των επιδόσεων όλων των υποψηφίων κάθε επιστημονικού πεδίου στα τέσσερα πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα.
Στη συνέχεια κάθε πανεπιστημιακό τμήμα επιλέγει έναν συντελεστή από 0,80 έως 1,20.
Ο πολλαπλασιασμός του μέσου όρου με τον συντελεστή αυτό δίνει την ΕΒΕ του συγκεκριμένου τμήματος.
Για τα ειδικά μαθήματα και τις πρακτικές δοκιμασίες οι συντελεστές κυμαίνονται από 0,70 έως 1,10.
Γι’ αυτό δύο τμήματα του ίδιου επιστημονικού πεδίου μπορεί να έχουν διαφορετική ΕΒΕ.
Παράδειγμα: Πώς υπολογίζεται η ΕΒΕ
Ας υποθέσουμε ότι μετά την ολοκλήρωση των Πανελλαδικών Εξετάσεων, ο μέσος όρος των επιδόσεων όλων των υποψηφίων ενός επιστημονικού πεδίου στα τέσσερα εξεταζόμενα μαθήματα είναι 12.
Ένα πανεπιστημιακό τμήμα έχει επιλέξει συντελεστή 1,00.
Στην περίπτωση αυτή, η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής του τμήματος διαμορφώνεται στο 12 (12 × 1,00 = 12).
Αν ένα άλλο τμήμα του ίδιου επιστημονικού πεδίου επιλέξει συντελεστή 0,90, τότε η ΕΒΕ του θα είναι 10,8 (12 × 0,90 = 10,8).
Αντίστοιχα, ένα τμήμα που έχει επιλέξει τον ανώτατο συντελεστή 1,20 θα έχει ΕΒΕ 14,4 (12 × 1,20 = 14,4).
Γίνεται έτσι φανερό ότι δύο τμήματα του ίδιου επιστημονικού πεδίου μπορεί να έχουν διαφορετική Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, επειδή έχουν επιλέξει διαφορετικό συντελεστή.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Ας υποθέσουμε ότι ένας υποψήφιος έχει γενικό μέσο όρο 11,5.
Αν ενδιαφέρεται για ένα τμήμα με ΕΒΕ 10,8, μπορεί να συμμετάσχει κανονικά στη διαδικασία επιλογής. Το αν θα εισαχθεί τελικά θα εξαρτηθεί από τα μόρια που συγκέντρωσε σε σχέση με τους υπόλοιπους υποψηφίους.
Αν, όμως, επιλέξει ένα τμήμα με ΕΒΕ 12, δεν θα μπορεί να συμμετάσχει στη διαδικασία επιλογής για το συγκεκριμένο τμήμα, ακόμη και αν υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις.
Με άλλα λόγια, η ΕΒΕ δεν εξασφαλίζει την εισαγωγή σε μία σχολή. Απλώς ανοίγει την πόρτα για να συμμετάσχει ο υποψήφιος στην τελική διαδικασία επιλογής.
Γιατί η ΕΒΕ θεωρείται «κόφτης»
Η λέξη «κόφτης» χρησιμοποιείται επειδή η ΕΒΕ λειτουργεί πριν ακόμη ξεκινήσει η διαδικασία επιλογής των εισακτέων.
Αν ένας υποψήφιος δεν πετύχει την ΕΒΕ ενός τμήματος, δεν μπορεί να συμμετάσχει στην επιλογή για το συγκεκριμένο τμήμα, ακόμη κι αν αυτό διαθέτει κενές θέσεις.
Στη συνέχεια, μόνο όσοι έχουν καλύψει την ΕΒΕ συγκρίνονται μεταξύ τους με βάση τα μόρια που συγκέντρωσαν.
Με άλλα λόγια, η ΕΒΕ δεν επιλέγει ποιος θα εισαχθεί. Καθορίζει ποιος έχει δικαίωμα να συμμετάσχει στη διαδικασία επιλογής.
ΕΒΕ και βάση εισαγωγής δεν είναι το ίδιο
Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη παρανόηση γύρω από τις Πανελλαδικές.
Η ΕΒΕ είναι η ελάχιστη προϋπόθεση συμμετοχής στη διαδικασία επιλογής.
Η βάση εισαγωγής είναι τα μόρια του τελευταίου υποψηφίου που τελικά εισήχθη σε ένα τμήμα.
Έτσι:
- ένας υποψήφιος μπορεί να περάσει την ΕΒΕ αλλά να μην εισαχθεί, επειδή άλλοι συγκέντρωσαν περισσότερα μόρια,
- ένας υποψήφιος που δεν καλύπτει την ΕΒΕ δεν συμμετέχει καν στη διαδικασία επιλογής για το συγκεκριμένο τμήμα.
Μπορεί να μείνουν κενές θέσεις λόγω της ΕΒΕ;
Ναι. Εφόσον ένας αριθμός υποψηφίων δεν καλύπτει την ΕΒΕ ενός τμήματος, οι θέσεις αυτές μπορεί να παραμείνουν κενές, ακόμη και αν το τμήμα δεν συμπληρώσει τον προβλεπόμενο αριθμό εισακτέων.
Το φαινόμενο αυτό παρατηρήθηκε ήδη από την πρώτη χρονιά εφαρμογής της ΕΒΕ και συνεχίζει να αποτελεί αντικείμενο δημόσιας συζήτησης.
Τα επιχειρήματα υπέρ και κατά της ΕΒΕ
Οι υποστηρικτές του μέτρου εκτιμούν ότι:
- ενισχύεται το ακαδημαϊκό επίπεδο των πανεπιστημίων,
- μειώνεται η εισαγωγή υποψηφίων με πολύ χαμηλές επιδόσεις,
- κάθε πανεπιστημιακό τμήμα αποκτά μεγαλύτερη αυτονομία στον καθορισμό των προϋποθέσεων εισαγωγής,
- περιορίζεται ο αριθμός φοιτητών που δυσκολεύονται να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους.
Από την άλλη πλευρά, όσοι ασκούν κριτική στο μέτρο υποστηρίζουν ότι:
- χιλιάδες υποψήφιοι αποκλείονται κάθε χρόνο από τα ΑΕΙ,
- αρκετά περιφερειακά πανεπιστημιακά τμήματα μένουν με πολλές κενές θέσεις,
- η μείωση των εισακτέων επηρεάζει και τις τοπικές κοινωνίες στις οποίες λειτουργούν τα πανεπιστήμια.
Η συζήτηση για την αποτελεσματικότητα της ΕΒΕ συνεχίζεται μέχρι σήμερα, καθώς πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά μέτρα που έχουν αλλάξει το σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι υποψήφιοι
Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής δεν αντικαθιστά τα μόρια και δεν καθορίζει από μόνη της ποιος θα περάσει σε μία σχολή.
Αποτελεί, όμως, το πρώτο και απολύτως απαραίτητο βήμα για τη συμμετοχή στη διαδικασία επιλογής. Για τον λόγο αυτό, κατά τη συμπλήρωση του μηχανογραφικού, οι υποψήφιοι θα πρέπει να γνωρίζουν όχι μόνο τις εκτιμήσεις για τις βάσεις εισαγωγής, αλλά και την ΕΒΕ κάθε τμήματος που τους ενδιαφέρει.
