Με αφορμή τη συμπλήρωση πέντε χρόνων από την κυκλοφορία του αγαπημένου παιδικού βιβλίου «Το Γέτι – Η δύναμη του ακόμη», που συνεχίζει να εμπνέει μικρούς αναγνώστες και να διαβάζεται σε σπίτια και σχολεία, η συγγραφέας Μαρίνα Γιώτη μιλά στο Infokids για τον ήρωα που γεννήθηκε από τη δύναμη μιας μικρής λέξης. Σε μια συζήτηση για τη νοοτροπία ανάπτυξης, τον φόβο της αποτυχίας και τη σημασία της προσπάθειας, εξηγεί πώς ένα παιδικό βιβλίο μπορεί να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση των παιδιών και να τους μάθει να μην τα παρατούν, ακόμη κι όταν κάτι δεν τους βγαίνει με την πρώτη.
Να ξεκινήσω από τα γενέθλια του Γέτι! Το Γέτι – Η δύναμη του ακόμη κλείνει πέντε χρόνια ζωής και συνεχίζει να διαβάζεται από νέες γενιές παιδιών. Τι ήταν αυτό που σας οδήγησε στη δημιουργία του συγκεκριμένου ήρωα και γιατί πιστεύετε ότι παραμένει τόσο επίκαιρος;
Το Γέτι γεννήθηκε από το αγγλικό yet, που σημαίνει «ακόμη» και ξεπήδησε από τη φαντασία μου κατά τη διάρκεια μιας ομιλίας δύο εξαιρετικών Άγγλων εκπαιδευτικών, τoυ Will Ord και του Barry Hymer. Εκεί άκουσα για πρώτη φορά για τις μελέτες της Carol Dweck και τη θεωρία ανάπτυξης, όπου έλεγαν για την αλλαγή παγκοσμίως στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την προσπάθεια. Παλιότερα πιστεύαμε ότι ο χαρακτήρας και οι ικανότητές μας είναι δεδομένα. Ή το χεις ή δεν το ’χεις. Μελέτες όμως έχουν δείξει ότι το IQ μας αλλάζει κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Μπορούμε δηλαδή να γίνουμε εξυπνότεροι και να δημιουργούμε συνάψεις απλώς με το να προκαλούμε το μυαλό μας, να το γυμνάζουμε. Η λέξη «ακόμη» είναι μια μαγική λέξη που βοηθά το μυαλό μας να δυναμώνει. «Δεν μπορώ να το κάνω… ακόμη», «Δεν έχω φίλους… ακόμη», «Δεν ξέρω την απάντηση… ακόμη!»
Όταν σκεφτόμαστε με αυτόν τον τρόπο αναπτύσσουμε μια νοοτροπία ανάπτυξης –growth mindset–, η οποία βλέπει την αποτυχία όχι ως απόδειξη έλλειψης ικανότητας των παιδιών µας αλλά ως μια ευκαιρία να αναπτύξουν τις ικανότητές τους. Έτσι, όταν δεν καταφέρνουν κάτι, δεν σημαίνει ότι δεν είναι αρκετά έξυπνα ή ικανά, αλλά ότι απλώς χρειάζονται περισσότερη δουλειά.
Το Γέτι όχι μόνο παραμένει αλλά γίνεται όλο και πιο επίκαιρο, γιατί βλέπουμε πολύ συχνά παιδιά που φοβούνται την αποτυχία με αποτέλεσμα να τα παρατάνε και να απογοητεύονται εύκολα. Ποιος γονιός δεν θα ήθελε να καταφέρει να μάθει στο παιδί του να μην τα παρατάει και να είναι ψυχικά ανθεκτικό; Το Γέτι καταφέρνει να το κάνει αυτό με την επανάληψη μιας μικρής αλλά δυνατής λεξούλας, το «ακόμη», και αλλάζει έτσι απλά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την προσπάθεια.
Το Γέτι μιλά για την αποτυχία, την προσπάθεια και τη δύναμη του «ακόμη», έννοιες που σήμερα απασχολούν έντονα γονείς και εκπαιδευτικούς. Θεωρείτε ότι τα παιδιά μεγαλώνουν πλέον με μεγαλύτερη πίεση να τα καταφέρνουν από νωρίς και πώς μπορεί ένα παραμύθι να λειτουργήσει ως αντίβαρο σε αυτή τη συνθήκη;
Δεν νομίζω ότι η πίεση είναι περισσότερη από τις προηγούμενες γενιές.Αυτό που έχει αλλάξει είναι η σύγκριση. Εξαιτίας του ανταγωνισμού καμιά φορά των γονιών, αλλά και των social media μεγαλώνοντας, η σύγκριση είναι ανελέητη και αυτό κάνει πολλά παιδιά να φοβούνται να αποτύχουν, οπότε και παραμένουν σε γνώριμα μονοπάτια. Όμως η αυτοπεποίθηση κερδίζεται, δεν χαρίζεται, και ο φόβος συχνά αποτελεί τροχοπέδη στην εξέλιξή τους.
Το Γέτι και το νέο βιβλίο που θα κυκλοφορήσει σε λίγες ημέρες με την ίδια θεματολογία για παιδιά 8+, με τίτλο Απόδραση από την Χώρα του ΔΕΝ, βάζει αυτή τη λέξη στην καθημερινότητά τους και κάνει την εσωτερική τους φωνή πιο θετική. Γιατί το «ακόμη» δεν είναι απλώς μια λέξη. Είναι μια υπόσχεση στον εαυτό μας. Δεν τα κατάφερα… ακόμη. Δεν έφτασα εκεί… ακόμη. Δεν ανακάλυψα πόσο δυνατός/-η είμαι… ακόμη. Και κάπου εκεί καταλαβαίνεις κάτι σημαντικό: Η δύναμη δεν έρχεται απ’ έξω. Δεν περιμένει να εμφανιστεί. Η δύναμη… είσαι εσύ. Το Γέτι δεν είναι απέναντί μας. Το Γέτι είμαστε ΕΜΕΙΣ.
Πέντε χρόνια μετά την πρώτη έκδοση του Γέτι, τι σας λένε τα ίδια τα παιδιά στις συναντήσεις σας μαζί τους; Έχετε παρατηρήσει να «κρατούν» τις ιστορίες σας και να τις μεταφέρουν στην καθημερινότητά τους, στο σχολείο ή στο παιχνίδι τους;
Σε τεράστιο βαθμό – και αυτό μου δίνει μεγάλη χαρά! Δεν φανταζόμουν ποτέ την επίδραση που θα είχαν τα βιβλία μου σε τόσα παιδιά, γονείς, δασκάλους και σχολεία. Είναι κάτι το μαγικό και χαίρομαι πάρα πολύ όταν μου γράφουν και μου λένε τι σκαρώνουν κάθε μέρα με αυτά.
Τα βιβλία σας κινούνται σταθερά γύρω από τον εσωτερικό κόσμο του παιδιού, τα συναισθήματα και τις μικρές καθημερινές του αγωνίες. Τι σας απασχολεί περισσότερο όταν ξεκινάτε να γράφετε μια νέα ιστορία και πότε καταλαβαίνετε ότι ένα θέμα «ανήκει» όντως σε ένα παιδικό βιβλίο;
Το βλέπω γύρω μου. Αφουγκράζομαι τα παιδιά, τις οικογένειες, τους εκπαιδευτικούς. Όταν έκανα τη μεγάλη περιοδεία για Το Νησί του Ποτέ-Ποτέ το 2023-24 άκουγα από γονείς και δασκάλους το τεράστιο θέμα με το παιδικό άγχος. Μιλούσαν για κρίσεις πανικού σε παιδιά δημοτικού. Τότε αποφάσισα να γράψω το Μίλα μου, που αγαπήθηκε εξίσου πολύ με το Γέτι. Είχα για χρόνια τη σκέψη να γράψω για ένα πετραδάκι που όσο το κρατάς γίνεται πιο βαρύ, αλλά τότε το συνδύασα με το άγχος, τη στενοχώρια, τον φόβο και είχα την ιδέα της Μιλιάς που ψιθυρίζει… Αυτό πήγε το βιβλίο σε άλλο επίπεδο και έδωσε χώρο στα παιδιά να ανακαλύπτουν περισσότερες πτυχές του μεγαλώνοντας.
Πολλοί γονείς λένε ότι μέσα από τα βιβλία σας βρίσκουν αφορμές για συζητήσεις που αλλιώς δύσκολα θα άνοιγαν στο σπίτι. Πόσο συνειδητά γράφετε έχοντας στο μυαλό σας και τον ενήλικα αναγνώστη δίπλα στο παιδί;
Τα εικονογραφημένα βιβλία είναι βιβλία που διαβάζουμε ΜΑΖΙ. Τα διαβάζει ο γονιός ή ο δάσκαλος στο παιδί. Η ιστορία απευθύνεται φυσικά στο παιδί, αλλά ακούει και ο ενήλικας. Δουλεύει δηλαδή σε δύο ή και περισσότερα επίπεδα. Έτσι, μπορούμε να βάλουμε αυτές τις έννοιες στην καθημερινότητα όλης της οικογένειας και αυτό κάνει τεράστια διαφορά!
