Η πρώτη μέρα στο σχολείο είναι μια μεγάλη αλλαγή για κάθε παιδί. Για κάποια παιδιά είναι μια συναρπαστική καινούργια αρχή, ενώ για άλλα συνοδεύεται από άγχος, κλάμα, ανασφάλεια ή έντονη δυσκολία στον αποχωρισμό από τους γονείς.
Και ακόμη κι αν η πρώτη μέρα περάσει χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα, η προσαρμογή στο σχολικό πρόγραμμα μπορεί να χρειαστεί χρόνο. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι είναι φυσιολογικό τα παιδιά να έχουν διαφορετικά συναισθήματα καθώς συνηθίζουν το νέο περιβάλλον, τους εκπαιδευτικούς, τους συμμαθητές και τη νέα καθημερινότητα.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να «μην κλάψει» το παιδί ή να αγαπήσει το σχολείο από την πρώτη ημέρα. Είναι να νιώσει ασφάλεια, σταθερότητα και εμπιστοσύνη ότι μπορεί να τα καταφέρει.
Μην περιμένετε όλα τα παιδιά να προσαρμοστούν με τον ίδιο τρόπο
Κάποια παιδιά μπαίνουν στην τάξη χωρίς να κοιτάξουν πίσω. Άλλα κρατούν σφιχτά το χέρι της μαμάς ή του μπαμπά και δυσκολεύονται να αποχωριστούν.
Και οι δύο αντιδράσεις είναι πιθανές και φυσιολογικές.
Σύμφωνα με ειδικούς ψυχικής υγείας που παρέχουν συμβουλές για την επιστροφή στο σχολείο, τα παιδιά μπορεί να αισθάνονται ταυτόχρονα ενθουσιασμό, νευρικότητα, φόβο ή ακόμη και αδιαφορία για την επιστροφή.
Γι’ αυτό καλό είναι οι γονείς να μην συγκρίνουν το παιδί τους με τα υπόλοιπα παιδιά της τάξης.
Μιλήστε για το σχολείο χωρίς να δημιουργείτε επιπλέον πίεση
Μπορείτε να συζητήσετε μαζί του για το πώς θα είναι η ημέρα, τι θα κάνει στην τάξη, ποιος θα το παραλάβει και τι θα συμβεί μετά το σχολείο.
Αν όμως το παιδί εκφράζει φόβο, μην προσπαθήσετε αμέσως να τον εξαφανίσετε με ένα «μη φοβάσαι».
Καλύτερα ρωτήστε:
«Τι είναι αυτό που σε αγχώνει περισσότερο;»
Έτσι μπορείτε να καταλάβετε αν υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρόβλημα που μπορεί να λυθεί. Οι ειδικοί προτείνουν να δίνουμε στα παιδιά χώρο να μιλήσουν για τις ανησυχίες τους και, όταν πρόκειται για κάτι πρακτικό, να αναζητούμε μαζί μια λύση.
Η ρουτίνα κάνει το παιδί να νιώθει ασφάλεια
Μετά από ένα καλοκαίρι χωρίς συγκεκριμένο πρόγραμμα, η επιστροφή σε σταθερές ώρες ύπνου και πρωινού ξυπνήματος μπορεί να χρειαστεί λίγες ημέρες.
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συστήνει σταθερή ώρα ύπνου και μια ήρεμη, επαναλαμβανόμενη βραδινή ρουτίνα. Ο επαρκής ύπνος βοηθά τα παιδιά να είναι πιο έτοιμα για τη σχολική ημέρα.
Το ίδιο ισχύει και για το πρωινό.
Όσο λιγότερο βιαστικό είναι το πρωινό, τόσο λιγότερο αγχωτική μπορεί να γίνει η αναχώρηση για το σχολείο.
Τσάντα, ρούχα, παπούτσια και ό,τι χρειάζεται το παιδί μπορούν να είναι έτοιμα από το προηγούμενο βράδυ.
Μην κάνετε τον αποχωρισμό μεγαλύτερο από όσο χρειάζεται
Για ένα παιδί που δυσκολεύεται να αποχωριστεί τον γονέα, η στιγμή στην πόρτα του σχολείου μπορεί να είναι η πιο δύσκολη.
Ένα μεγάλο, αγχωμένο «αντίο» μπορεί να κάνει τη στιγμή ακόμη πιο φορτισμένη.
Προτιμήστε ένα σταθερό και σύντομο τελετουργικό αποχωρισμού:
«Θα σε αφήσω τώρα στην τάξη και θα έρθω να σε πάρω μετά το σχολείο».
Το παιδί χρειάζεται να γνωρίζει ποιος θα το παραλάβει και από πού, καθώς η προβλεψιμότητα μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα ασφάλειας.
Αν κλάψει, δεν σημαίνει ότι η προσαρμογή απέτυχε.
Για πολλά παιδιά, η ένταση του αποχωρισμού μειώνεται όταν αρχίζουν να γνωρίζουν τους ανθρώπους και τις καθημερινές ρουτίνες του σχολείου.
Μην κρύβετε τα συναισθήματά του
Αν το παιδί πει:
«Δεν θέλω να πάω σχολείο»
δεν χρειάζεται να το μαλώσετε ούτε να το κάνετε να νιώσει ότι κάνει κάτι λάθος.
Μια απλή απάντηση μπορεί να είναι:
«Καταλαβαίνω ότι σου φαίνεται δύσκολο. Είναι καινούργιο και χρειάζεσαι λίγο χρόνο για να το συνηθίσεις. Θα είμαι εδώ για σένα».
Η αναγνώριση του συναισθήματος δεν σημαίνει ότι συμφωνούμε με τον φόβο. Σημαίνει ότι δείχνουμε στο παιδί πως ακούμε αυτό που αισθάνεται.
Μετά το σχολείο μην κάνετε «ανάκριση»
Το «Πώς ήταν; Τι έκανες; Έκανες φίλους; Γιατί δεν μίλησες; Σου είπε κάτι η δασκάλα;» μπορεί να γίνει υπερβολικό, ειδικά για ένα παιδί που μόλις έχει περάσει μια γεμάτη ημέρα.
Δώστε του λίγο χρόνο.
Μπορείτε να ξεκινήσετε με μια πιο απλή ερώτηση:
«Ποιο ήταν το πιο ωραίο πράγμα που έγινε σήμερα;»
ή
«Υπήρξε κάτι που σε δυσκόλεψε;»
Οι ειδικοί προτείνουν να υπάρχει χρόνος μετά το σχολείο ώστε το παιδί να μπορεί να μιλήσει για όσα αισθάνεται, χωρίς πίεση.
Δώστε έμφαση στην προσπάθεια, όχι στην «επίδοση»
Τις πρώτες ημέρες το σημαντικότερο δεν είναι αν το παιδί ήταν το πιο κοινωνικό, αν απάντησε σωστά ή αν έκανε αμέσως καινούργιους φίλους.
Πείτε:
«Τα κατάφερες σήμερα!»
«Ξέρω ότι δυσκολεύτηκες και παρ’ όλα αυτά μπήκες στην τάξη».
Η επιβράβευση της προσπάθειας και της γενναίας συμπεριφοράς μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί που δυσκολεύεται με τον αποχωρισμό ή με μια νέα κατάσταση.
Ένα μικρό «κομμάτι» από το σπίτι μπορεί να βοηθήσει
Για μικρότερα παιδιά που δυσκολεύονται ιδιαίτερα με τον αποχωρισμό, ορισμένες υπηρεσίες παιδικής υγείας προτείνουν ένα μικρό αντικείμενο που τους θυμίζει το σπίτι, εφόσον αυτό επιτρέπεται από το σχολείο.
Μπορεί να είναι ένα μικρό αντικείμενο στην τσάντα ή ακόμη και ένα μικρό σημείωμα ή ζωγραφιά μέσα στο ταπεράκι.
Η ιδέα δεν είναι να εξαρτηθεί το παιδί από το αντικείμενο, αλλά να έχει κάτι που του δημιουργεί ένα αίσθημα σύνδεσης με το σπίτι όταν νιώθει ανασφάλεια.
Συνεργαστείτε με τον εκπαιδευτικό
Αν το παιδί δυσκολεύεται καθημερινά στην είσοδο, κλαίει έντονα ή εμφανίζει συγκεκριμένο φόβο, μην το αντιμετωπίζετε μόνοι σας.
Μιλήστε στον εκπαιδευτικό και εξηγήστε τι παρατηρείτε.
Το σχολείο μπορεί να βοηθήσει ιδιαίτερα στη διαδικασία προσαρμογής, καθώς οι εκπαιδευτικοί γνωρίζουν ότι αρκετά παιδιά δυσκολεύονται στις πρώτες ημέρες και μπορούν να προτείνουν τρόπους υποστήριξης.
Πότε το άγχος χρειάζεται περισσότερη προσοχή;
Το άγχος για την έναρξη ή την επιστροφή στο σχολείο είναι συχνό. Ωστόσο, χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή όταν επιμένει, γίνεται εντονότερο ή επηρεάζει την καθημερινότητα του παιδιού.
Ενδείξεις μπορεί να είναι επίμονα προβλήματα ύπνου, έντονη προσκόλληση στους γονείς, συχνά σωματικά παράπονα όπως πόνος στην κοιλιά, δυσκολία συγκέντρωσης, συνεχές κλάμα ή συστηματική άρνηση να πάει στο σχολείο.
Σε μια τέτοια περίπτωση, αξίζει να υπάρχει επικοινωνία τόσο με το σχολείο όσο και με τον παιδίατρο ή έναν ειδικό ψυχικής υγείας.
Το σημαντικότερο: χρειάζεται χρόνος
Η πρώτη μέρα στο σχολείο είναι μόνο η αρχή.
Δεν χρειάζεται το παιδί να αγαπήσει το σχολείο από την πρώτη εβδομάδα, να σταματήσει αμέσως να κλαίει ή να προσαρμοστεί με τον ίδιο ρυθμό με τους συμμαθητές του.
Η σταθερή ρουτίνα, η ήρεμη στάση των γονιών, η επικοινωνία και η συνεργασία με το σχολείο μπορούν να κάνουν τη μετάβαση πιο ομαλή.
Και ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα που μπορεί να πάρει ένα παιδί είναι απλό:
«Μπορεί να σου φαίνεται δύσκολο τώρα, αλλά δεν είσαι μόνος. Θα το μάθουμε μαζί».
