Μία από τις πιο ζωντανές αναμνήσεις μου από την παιδική ηλικία των παιδιών μου είναι να ακούω το «μαμά, βαριέμαι»!!! Μαζί με το «φτάσαμε;» στα ταξίδια με το αυτοκίνητο, ήταν από τις φράσεις που επαναλάμβαναν περισσότερο.
Ας το δεχτούμε. Το «βαριέμαι» θα το ακούσουμε κάποια στιγμή από το παιδί μας. Όμως, όσο συχνά κι αν συμβαίνει, δεν είναι πάντα εύκολο να αποφασίσετε πώς να αντιδράσετε. Είναι δική σας ευθύνη να δώσετε μια λύση, προτείνοντας κάτι που θα το απασχολήσει; Ή μήπως η ανία είναι ένα φυσικό κομμάτι της παιδικής ηλικίας, ίσως και χρήσιμο μακροπρόθεσμα;
Υπάρχουν οφέλη στη βαρεμάρα;
Σε αυτό συμφωνεί η δρα Άσλεϊ Κάστρο, κλινική ψυχολόγος, η οποία επιβεβαιώνει ότι ο ελεύθερος χρόνος μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για τη δημιουργικότητα. «Ο χρόνος χωρίς πρόγραμμα και δομή, σε συνδυασμό με την ελευθερία επιλογής, ενισχύει την ανεξαρτησία. Δίνει χώρο για εξερεύνηση, κάτι που συμβάλλει στην ανάπτυξη αυτοπεποίθησης, αυτοεκτίμησης και δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων», σημειώνει.
Στο ίδιο πνεύμα, η δρα Νταϊάν Φραντς, παιδοψυχολόγος στο Νοσοκομείο Παίδων της Νέας Ορλεάνης, επισημαίνει ότι η ανία ωθεί τα παιδιά να σκεφτούν πιο δημιουργικά. «Τα αναγκάζει να ξεφύγουν από την άμεση ανάγκη της στιγμής και να σκεφτούν διαφορετικά. Είναι μια δεξιότητα που αξίζει να καλλιεργηθεί», αναφέρει.
Παράλληλα, μικρές στιγμές ενόχλησης μπορούν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των παιδιών. «Δεν είναι απαραίτητο οι γονείς να λύνουν κάθε πρόβλημα. Το να νιώθει ένα παιδί κάποιες φορές άβολα είναι φυσιολογικό και το βοηθά να διαχειρίζεται παρόμοιες καταστάσεις στο μέλλον», εξηγεί.
Πέφτει κάτω, χτυπιέται και κλαίει. Τι να κάνω;” – Τι είναι το tantrum και τρόποι αντιμετώπισης
Τι σημαίνει πραγματικά «βαριέμαι»;
Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε φορά που ένα παιδί λέει «βαριέμαι» εννοεί το ίδιο πράγμα. Και σίγουρα η αντίδραση δεν μπορεί να είναι πάντα η ίδια.
Η δρα Κάστρο τονίζει ότι ειδικά στα μικρότερα παιδιά, η φράση μπορεί να κρύβει κάτι βαθύτερο. «Μπορεί να πιστεύουν ότι βαριούνται, αλλά στην πραγματικότητα να πεινούν, να νιώθουν παραμελημένα ή στεναχωρημένα. Το “βαριέμαι” είναι συχνά πιο εύκολο να ειπωθεί από ένα πιο ευάλωτο συναίσθημα».
Για τον λόγο αυτό, οι γονείς καλό είναι να παρατηρούν το πλαίσιο: τι συμβαίνει εκείνη τη στιγμή, αν υπάρχει κάποια ανάγκη που δεν καλύπτεται. Η φράση μπορεί να αποτελεί αφορμή για σύνδεση και όχι κάτι που πρέπει να απορριφθεί ως «γκρίνια».
Πώς να αντιδράσετε όταν το παιδί όντως βαριέται
Αν διαπιστώσετε ότι το παιδί όντως βαριέται, το ερώτημα παραμένει: παρεμβαίνετε ή το αφήνετε να βρει μόνο του λύση;
Η δρα Κάστρο υποστηρίζει ότι τα παιδιά χρειάζονται χρόνο χωρίς δομή, ώστε να μάθουν να διαχειρίζονται τη σκέψη τους και να εξερευνούν τον κόσμο χωρίς εξωτερικά ερεθίσματα. Αυτό, ωστόσο, δεν είναι πάντα αυτονόητο.
Σε μια καθημερινότητα γεμάτη οθόνες και προγραμματισμένες δραστηριότητες, πολλά παιδιά δεν έχουν εξασκηθεί σε αυτό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι γονείς μπορούν να προσφέρουν μια ήπια καθοδήγηση.
Αυτό μπορεί να σημαίνει μια απλή ιδέα, όπως μια χειροτεχνία, ή μια πρόταση για παιχνίδι έξω, χωρίς όμως να «καταλαμβάνουν» πλήρως τον χρόνο του παιδιού. Ο στόχος είναι να μάθει σταδιακά να αντέχει την ησυχία και την έλλειψη δομής.
Και στα μεγαλύτερα παιδιά;
Όταν τα μεγαλύτερα παιδιά δηλώνουν ότι βαριούνται, η προσέγγιση αλλάζει. Εκεί έχει νόημα η συζήτηση.
«Αν γνωρίζουμε ότι έχουν την ικανότητα να απασχοληθούν μόνα τους, αλλά εξακολουθούν να λένε ότι βαριούνται, τότε χρειάζεται διάλογος», εξηγεί η δρα Κάστρο.
Ίσως υπάρχουν περιορισμοί που τα εμποδίζουν να κάνουν αυτό που θέλουν. Σε αυτή την περίπτωση, ο γονιός μπορεί να βοηθήσει πρακτικά, για παράδειγμα προτείνοντας μια μετακίνηση ή διευκολύνοντας μια δραστηριότητα.
Η ουσία είναι μία: δεν χρειάζεται να «εξαφανίσουμε» τη βαρεμάρα. Χρειάζεται να βοηθήσουμε το παιδί να μάθει να τη διαχειρίζεται.
