Το ρεπορτάζ έρχεται από την Ισπανία, αντιπροσωπεύει όμως πολλούς παππούδες και γιαγιάδες σε Ευρώπη και ΗΠΑ.
Στην Ισπανία, το 85% των παππούδων και γιαγιάδων αναλαμβάνουν τη φροντίδα των εγγονιών τους, πολλοί σε τακτική ή και καθημερινή βάση. Σας θυμίζει κάτι αυτό; Προφανώς κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στην Ελλάδα. Ωστόσο, και αυτό έχει ενδιαφέρον, όλο και περισσότεροι επιλέγουν να βάλουν όρια – όχι επειδή δεν αγαπούν τα εγγόνια τους, αλλά γιατί θέλουν να απολαύσουν τη συνταξιοδότησή τους και να διατηρήσουν την ανεξαρτησία τους.
Διαβάστε επίσης: Έτσι δεν θα μαλώνετε με τη γιαγιά αν κρατάει το παιδί
Μία πράξη αγάπης που μετατρέπεται σε εργασία πλήρους απασχόλησης
Στο ρεπορτάζ που έκανε η εφημερίδα El Pais, μιλά η 81χρονη Κάρμεν Μαρτίν από τη Μαδρίτη, η οποία θυμάται ακόμα τη μέρα που η κόρη της τής αποκάλυψε πως σκεφτόταν να γίνει μητέρα. «Ήθελε να ξέρει αν μπορούσε να με υπολογίζει. Έμεινα έκπληκτη. Της είπα ότι ήταν δική της υπόθεση και το κατάλαβε», διηγείται. Παρότι ένιωσε ενοχές, γνώριζε ότι όλο αυτό ότι δεν ήταν δική της ευθύνη.
«Φοβόμουν ότι αυτό που ξεκινά ως πράξη αγάπης, θα κατέληγε να μοιάζει με δουλειά πλήρους απασχόλησης. Ήμουν πάντα σίγουρη ότι δεν ήθελα να φτάσω εκεί», παραδέχεται. Σκέφτηκε ότι αν αναλάμβανε το πρώτο εγγόνι -που σήμερα είναι πάνω από είκοσι ετών- θα έπρεπε να το κάνει και με τα υπόλοιπα. Σήμερα, η Κάρμεν έχει τέσσερα εγγόνια, το μικρότερο στην εφηβεία.
«Πρέπει να μάθουμε να ενδυναμώνουμε τον εαυτό μας και να θέτουμε όρια, ακόμα και μέσα στην οικογένεια. Αν οι παππούδες φροντίζουν καθημερινά τα παιδιά και οι γονείς έχουν οικονομική άνεση, τότε θα έπρεπε να αμείβονται γι’ αυτό», υποστηρίζει.
Διαβάστε επίσης: Γιαγιάδες και παππούδες «Νταντάδες της γειτονιάς» με αμοιβή 500 ευρώ
Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους
Σύμφωνα με έρευνα της ΜΚΟ Aldeas Infantiles SOS που δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο, το 85% των Ισπανών παππούδων και γιαγιάδων συμμετέχει με κάποιον τρόπο στη φροντίδα των εγγονιών. Σχεδόν οι μισοί το κάνουν τακτικά και το 28,6% σε καθημερινή βάση, συνήθως επειδή οι γονείς εργάζονται. Το καλοκαίρι, η συμμετοχή τους αυξάνεται ακόμη περισσότερο.
Κατά μέσο όρο, αφιερώνουν 16 ώρες την εβδομάδα σε αυτή την υποχρέωση, ενώ οι περισσότεροι χρειάζεται να μετακινούνται, αφού μόνο το 9,8% ζει στο ίδιο σπίτι με τα παιδιά και τα εγγόνια τους. Η έρευνα με τίτλο «Παππούδες και γιαγιάδες, τι θα κάναμε χωρίς αυτούς;» αποκαλύπτει επίσης ότι η συμβολή τους σχετίζεται με την αύξηση της γεννητικότητας. Όπως εξηγεί ο Ολλανδός κοινωνιολόγος Aart Liefbroer, όταν οι παππούδες βοηθούν στην ανατροφή του πρώτου παιδιού, αυξάνονται οι πιθανότητες οι γονείς να αποκτήσουν και δεύτερο.
«Δεν θέλω να είμαι μπέιμπι σίτερ»
Η Ιζαμπέλ Μότος, 73 ετών από τη Μούρθια, ανήκει κι εκείνη στην κατηγορία των γιαγιάδων που λένε «ως εδώ». Έχει έντεκα εγγόνια, από βρέφη μέχρι εφήβους. Τα αγαπά «με τρέλα» και τα βλέπει κάθε εβδομάδα, αλλά μέσα σε ένα πλαίσιο χαράς και διασκέδασης, όχι ευθύνης. «Για την ανατροφή είναι υπεύθυνοι οι γονείς. Δεν θέλω να είμαι μπέιμπι σίτερ, αυτό ήταν πάντα ξεκάθαρο για μένα. Απολαμβάνω την ελευθερία του να ζω μόνη», τονίζει.
Η Μαρία Λουίσα Ντελγκάδο, αντιπρόεδρος της Ισπανικής Εταιρείας Γηριατρικής και Γεροντολογίας, εξηγεί ότι ένα σημαντικό κομμάτι των ηλικιωμένων θέλει να πάρει τα ηνία της ζωής του και να γεράσει με υγεία και ενεργητικότητα. «Επιδιώκουν να συνδυάσουν την προσωπική τους ανάπτυξη με τη φροντίδα της οικογένειας, αλλά δεν θέλουν η ζωή τους να περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από αυτήν», υπογραμμίζει.
Μια δεύτερη νεότητα
Η Μότος παραδέχεται ότι σε περίπτωση ανάγκης είναι πάντα εκεί για τα παιδιά της. Όμως τώρα, μετά από μια ζωή αφιερωμένη στη φροντίδα τους, θέλει να εξελιχθεί. Σπούδασε Ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Μούρθια, αποφοιτώντας το 2002 την ίδια χρονιά με τη μικρότερη κόρη της. Σήμερα απολαμβάνει τη συνταξιοδότηση: πηγαίνει γυμναστήριο, συμμετέχει σε χορωδία και από τον Σεπτέμβριο θα διδάσκει μετανάστες εθελοντικά, σε συνεργασία με τη Fundación La Caixa. «Αυτό που εκτιμώ περισσότερο στην ηλικία μου είναι οι φίλες μου. Το δίκτυο υποστήριξης είναι το παν», λέει με χαμόγελο.
Η Μαρτίν επίσης παραμένει δραστήρια. Όταν η κόρη της ζήτησε να κρατάει το πρώτο της παιδί τα πρωινά, εκείνη δούλευε απογεύματα και ήταν πρόεδρος συνεταιρισμού, αφού είχε τελειώσει το λύκειο με δική της προσπάθεια. Έτσι, το παιδί πήγε στον παιδικό σταθμό. «Η κόρη μου κατάλαβε ότι δεν ήταν και τίποτα τρομερό· απλώς οι ανησυχίες μιας νέας μητέρας», σχολιάζει.
Από τότε που βγήκε στη σύνταξη, δεν άλλαξε στάση: τα εγγόνια της δεν τα αναλαμβάνει καθημερινά. «Το να είσαι γιαγιά είναι μια μοναδική εμπειρία που απολαμβάνω στο έπακρο. Όμως θέλω ο χρόνος μαζί τους να είναι χαρά, όχι υποχρέωση. Αν έρθουν, τους υποδέχομαι με αγάπη. Αν δεν έρθουν, δεν υποφέρω», εξηγεί. Η ίδια συμμετέχει ενεργά στην ομάδα Las Lideresas de Villaverde, που αποτελείται από γυναίκες άνω των 65 ετών.
«Κάποτε πίστευα ότι ήμουν κακή γιαγιά. Όμως βλέπω ότι τα εγγόνια μου με αγαπούν, μιλάμε για τα πάντα — ακόμη και για θέματα όπως η σεξουαλικότητα», λέει χαμογελώντας. Αυτό που τη στενοχωρεί είναι να βλέπει γειτόνισσές της να τρέχουν συνεχώς να πάρουν τα παιδιά από δραστηριότητες ή σχολεία. «Μου φαίνεται απίστευτο να αναγκάζεσαι να παρατήσεις τη ζωή σου. Όλη μέρα τρέχουν για τα παιδιά και όταν εκείνα πάνε διακοπές, ούτε καν τις παίρνουν μαζί τους», καταγγέλλει.
