Σύμφωνα με το σχολικό βιβλίο της νέας ελληνικής γλώσσας της E και ΣΤ’ τάξης του Δημοτικού, υπάρχουν ορισμένες λέξεις στις οποίες το τελικό -ν άλλοτε παραμένει και άλλοτε χάνεται.
Αυτές είναι:
-το άρθρο την
-η προσωπική αντωνυμία του τρίτου προσώπου αυτήν, την
-τα μόρια δεν, σαν και μην
Κανόνας Νο 1
Οι λέξεις διατηρούν το τελικό -ν όταν η λέξη που ακολουθεί αρχίζει:
-από φωνήεν
-από τα σύμφωνα κ, π, τ,
-τα δίψηφα σύμφωνα μπ, ντ, γκ
-τα διπλά ξ, ψ.
Π.χ. την είδα, την κοπέλα, την ντουλάπα, δεν ξέρω
Κανόνας Νο 2
Οι λέξεις χάνουν το τελικό -ν όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από ένα από τα υπόλοιπα σύμφωνα:
β, δ, γ, φ, θ, χ, μ, ν, λ, ρ, σ, ζ.
Π.χ. τη δασκάλα, τη θυμήθηκα, δε θέλω
Κανόνας Νο 3
Στον γραπτό λόγο, το τελικό -ν διατηρείται πάντα στον ενικό του αρσενικού οριστικού και αόριστου άρθρου (τον, έναν) για να αποφεύγεται η σύγχυση με το ουδέτερο οριστικό και αόριστο άρθρο (το, ένα).
Π.χ. τον νέο (άντρα) αλλά το νέο (είδηση)
έναν νέο (άντρα) αλλά ένα νέο (είδηση)
Κανόνας Νο 4
Το τελικό -ν γράφεται πάντα στο άρθρο των, στην προσωπική αντωνυμία αυτόν, τον καθώς και στο σαν.
Π.χ. των θαλασσών, αυτόν θέλει, τον φώναξε, σαν λύκος
Κανόνας Νο 5
Το μην αποβάλλει το τελικό -ν, όταν ακολουθεί σημείο στίξης (Μη!) και στις περιπτώσεις λόγιων μετοχών σε στερεότυπες φράσεις (μη καπνίζοντες)
Κανόνας Νο 6
Το σαν διατηρεί πάντα το τελικό -ν ανεξάρτητα από το περιβάλλον στο οποίο συναντάται.
