Η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά καισαρικών τομών παγκοσμίως, καθώς σχεδόν επτά στα δέκα παιδιά γεννιούνται με αυτή τη μέθοδο. Η αναίτια καισαρική, η έλλειψη ενημερωμένης συναίνεσης και οι παρεμβατικές πρακτικές κατά τον τοκετό συγκαταλέγονται, σύμφωνα με την πρόεδρο του Παρατηρητηρίου Μαιευτικής Βίας Ελλάδος, Κωνσταντίνα Νούσια, στις συχνότερες μορφές μαιευτικής βίας.
«Η Ελλάδα παραμένει στις πρώτες θέσεις παγκοσμίως στα ποσοστά καισαρικών τομών», ανέφερε η κ. Νούσια, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και στη δημοσιογράφο Τάνια Μαντουβάλου, στην εκπομπή «104,9 Μυστικά Υγείας» του Πρακτορείου FM.
Όπως επισήμανε, «το 67% των γεννήσεων, δηλαδή περίπου επτά στα δέκα παιδιά, έρχονται στον κόσμο με καισαρική, όταν στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τα αντίστοιχα ποσοστά κυμαίνονται μεταξύ 15% και 30%. Σε ορισμένα επαρχιακά νοσοκομεία, μάλιστα, δεδομένα του 2023 καταγράφουν ποσοστά που φθάνουν ακόμη και το 84%».
Η Κωνσταντίνα Νούσια είναι υποψήφια διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και αντιπρόεδρος του Πειθαρχικού Συμβουλίου του Συλλόγου Μαιών Πατρών. Επικαλούμενη επιστημονικές μελέτες, ανέφερε ότι τα παιδιά που γεννιούνται με καισαρική τομή παρουσιάζουν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης αλλεργιών και άσθματος.
Τι καταγράφει το Παρατηρητήριο Μαιευτικής Βίας
Το Παρατηρητήριο Μαιευτικής Βίας Ελλάδος είναι το ένατο αδελφό Παρατηρητήριο διεθνώς και αποτελεί μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας InterOVO.
«Δημιουργήθηκε με σκοπό να καταγράφει και να αναδεικνύει περιστατικά μαιευτικής βίας στους χώρους παροχής μαιευτικής φροντίδας, να συγκεντρώνει μαρτυρίες γυναικών και να προωθεί αλλαγές στις πρακτικές που εφαρμόζονται κατά την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τη λοχεία», εξήγησε η κ. Νούσια.
Όπως υποστήριξε, η αναίτια καισαρική τομή αποτελεί μία από τις συχνότερες μορφές μαιευτικής βίας που φθάνουν στο Παρατηρητήριο. Όταν δεν υπάρχει ιατρική αναγκαιότητα, η επέμβαση συνδέεται, μεταξύ άλλων, με μεγαλύτερο χρόνο ανάρρωσης για τη μητέρα.
Η μαιευτική βία μπορεί να έχει λεκτική, ψυχολογική ή σωματική μορφή. Μπορεί να εκδηλωθεί μέσα από ιατρικές πράξεις χωρίς ενημερωμένη συναίνεση, ελλιπή ενημέρωση της εγκύου, επαναλαμβανόμενες κολπικές εξετάσεις χωρίς ένδειξη, αλλά και μέσω του χειρισμού Kristeller, δηλαδή της άσκησης έντονης πίεσης στην κοιλιά της επιτόκου κατά την έξοδο του εμβρύου.
Σύμφωνα με την κ. Νούσια, οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες προβλέπουν ότι, κατά τον φυσιολογικό τοκετό, η πρόοδος της διαστολής του τραχήλου πρέπει να ελέγχεται περίπου ανά τέσσερις ώρες. Στην Ελλάδα, ωστόσο, οι σχετικές εξετάσεις πραγματοποιούνται συχνά σε πολύ μικρότερα χρονικά διαστήματα.
Για τον χειρισμό Kristeller ανέφερε ότι έχει εγκαταλειφθεί σε πολλές χώρες, καθώς θεωρείται επικίνδυνος τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο.
Η πίεση προς τις γυναίκες για καισαρική
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ψυχολογικής βίας, η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου ανέφερε την άσκηση πίεσης προς τις επιτόκους με το επιχείρημα ότι το παιδί τους κινδυνεύει εάν δεν υποβληθούν αμέσως σε καισαρική τομή, ακόμη και όταν, όπως υποστήριξε, δεν υπάρχει πραγματική ιατρική ένδειξη.
Η ίδια αποκάλυψε ότι έχει βιώσει διαφορετικές μορφές μαιευτικής βίας κατά τους δικούς της τοκετούς, διευκρινίζοντας ότι στόχος της δεν είναι να προβάλει την προσωπική εμπειρία της, αλλά να αναδείξει το ευρύτερο πρόβλημα.
«“Θα πεθάνει το μωρό σου αν δεν κάνουμε καισαρική τώρα”, μου είχαν πει. Βέβαια δεν έκανα καισαρική και το μωρό μου δεν έπαθε τίποτα. Γιατί ήμουν μαία και έβλεπα ότι ήταν πάρα πολύ καλά οι καρδιακοί ρυθμοί του. Βίωνα μια δύναμη μέσα μου ότι μπορώ να τα καταφέρω. Και όλο αυτό βοήθησε στο να παραμείνω στην αίθουσα τοκετών και όχι να μεταφερθώ στο χειρουργείο. Αν όμως δεν ήμουν μαία, 100% θα με είχαν οδηγήσει με αυτή τη μορφή ψυχολογικής βίας, σε ένα αναίτιο χειρουργείο».
Ο ρόλος των μαιών και τα οφέλη του φυσιολογικού τοκετού
Αναζητώντας τις αιτίες πίσω από τα υψηλά ποσοστά καισαρικών στην Ελλάδα, η κ. Νούσια έκανε λόγο για ένα έντονα ιατροκεντρικό μοντέλο. Σε άλλα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας, όπως εξήγησε, οι μαίες έχουν κεντρικό ρόλο στη διαχείριση των κυήσεων και των τοκετών που εξελίσσονται φυσιολογικά.
Σύμφωνα με την ίδια, ο φυσιολογικός τοκετός συνδέεται με ταχύτερη ανάρρωση της μητέρας και ευνοεί τη μεταφορά του μικροβιώματος στο νεογνό, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη του ανοσοποιητικού του συστήματος.
Η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου κάλεσε τις εγκύους να ενημερώνονται εγκαίρως, να καταρτίζουν σχέδιο τοκετού και να ζητούν ενημερωμένη συναίνεση πριν από κάθε ιατρική πράξη. Υπενθύμισε ακόμη ότι, όταν πληρούνται οι κατάλληλες ιατρικές προϋποθέσεις, μπορεί να είναι εφικτός ο φυσιολογικός τοκετός σε επόμενη εγκυμοσύνη, ακόμη και εάν έχει προηγηθεί καισαρική.
«Η μαιευτική βία επηρεάζει και το δημογραφικό»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η κ. Νούσια στις μακροπρόθεσμες ψυχολογικές συνέπειες μιας τραυματικής εμπειρίας τοκετού.
«Πολλές γυναίκες που έχουν βιώσει μαιευτική βία εμφανίζουν δευτεροπαθή τοκοφοβία, δηλαδή έντονο φόβο να ξαναμείνουν έγκυες και να γεννήσουν μετά από μια τραυματική εμπειρία τοκετού. Στο Παρατηρητήριο καταγράφονται μαρτυρίες γυναικών που δηλώνουν ότι δεν επιθυμούν να αποκτήσουν δεύτερο παιδί επειδή έχουν τρομοκρατηθεί από όσα βίωσαν κατά τον πρώτο τοκετό τους».
Όπως υποστήριξε, οι συνέπειες της μαιευτικής βίας δεν περιορίζονται στη σωματική και ψυχική υγεία της μητέρας, αλλά αποκτούν ευρύτερη κοινωνική διάσταση. Σε μια χώρα που βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα, ο φόβος μιας νέας εγκυμοσύνης έπειτα από έναν τραυματικό τοκετό μπορεί να αποτελέσει έναν ακόμη λόγο για τον οποίο ορισμένες γυναίκες αποφεύγουν να αποκτήσουν περισσότερα παιδιά.
