Αυτή την περίοδο έχει ανοίξει η δημόσια διαβούλευση για τη δημουργία εκλογικής περιφέρειας του απόδημου ελληνισμού. Θα μπορούσε, αυτό το νομοσχέδιο και κάθε νομοχέδιο, να αποτελεί ένα μάθημα δημοκρατίας για τα παιδιά και για όλους μας.
Η δημόσια διαβούλευση για τη δημιουργία εκλογικής περιφέρειας απόδημου ελληνισμού, η οποία ολοκληρώνεται τη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2026 και ώρα Ελλάδας 09:00 το πρωί, ανοίγει ξανά μια συζήτηση που συχνά αποφεύγουμε. Όχι για το τεχνικό σκέλος του εκλογικού νόμου, αλλά για κάτι πιο βαθύ. Πόσο συνειδητοποιημένοι είμαστε ως πολίτες και πότε αρχίζουμε να μαθαίνουμε τι σημαίνει συμμετοχή στη δημοκρατία.
Συμμετοχή δεν σημαίνει μόνο ψήφος στις εκλογές
Η κοινοβουλευτική δημοκρατία δεν εξαντλείται στην κάλπη κάθε τέσσερα χρόνια. Βιώνεται στην καθημερινότητα, μέσα από διαδικασίες που επιτρέπουν στους πολίτες να ακουστούν πριν ληφθούν αποφάσεις. Η δημόσια διαβούλευση είναι ακριβώς αυτό: ένα εργαλείο θεσμικό, ανοιχτό και προσβάσιμο, που δίνει τη δυνατότητα να καταθέσουμε άποψη, προβληματισμό, αντίρρηση ή πρόταση για ζητήματα που μας αφορούν άμεσα.
Κι όμως, για πολλούς παραμένει κάτι άγνωστο ή αδιάφορο. Όχι από αδιαφορία προς τα κοινά, αλλά επειδή ποτέ δεν μάθαμε πώς και γιατί να συμμετέχουμε.
Ενεργοί πολίτες από το σχολείο
Αν θέλουμε ενεργούς πολίτες, πρέπει να ξεκινήσουμε από το σχολείο. Όχι με θεωρητικά μαθήματα για το Σύνταγμα που ξεχνιούνται μετά τις εξετάσεις, αλλά με ουσιαστική πολιτική παιδεία. Με εξήγηση του πώς λειτουργούν οι θεσμοί, τι σημαίνει δημόσια διαβούλευση, γιατί η γνώμη του πολίτη δεν είναι διακοσμητική αλλά συστατικό της δημοκρατικής διαδικασίας.
Τα παιδιά και οι νέοι χρειάζεται να καταλάβουν νωρίς ότι η συμμετοχή δεν είναι προνόμιο ειδικών, ούτε υπόθεση κομματικών μηχανισμών. Είναι δικαίωμα και ταυτόχρονα ευθύνη. Ότι η δημοκρατία δεν είναι κάτι που παρακολουθούμε από απόσταση, αλλά κάτι στο οποίο παρεμβαίνουμε.
Η διαβούλευση για την εκλογική περιφέρεια των αποδήμων δείχνει ακριβώς αυτό. Ένα ζήτημα που αγγίζει την έννοια της εκπροσώπησης, της ισότητας ψήφου, της σχέσης με τον ελληνισμό του εξωτερικού. Θέματα σύνθετα, που δεν λύνονται με συνθήματα, αλλά με διάλογο. Και αυτός ο διάλογος δεν μπορεί να γίνεται ερήμην των πολιτών.
Η συμμετοχή μας σε διαβουλεύσεις νόμων μάς επιτρέπει να εκφράζουμε τεκμηριωμένα τη γνώμη μας, να συνδιαμορφώνουμε πολιτικές και να διεκδικούμε χώρο στη δημόσια σφαίρα. Δεν εγγυάται ότι η άποψή μας θα υιοθετηθεί, αλλά διασφαλίζει ότι θα ακουστεί. Και αυτό από μόνο του είναι θεμέλιο της δημοκρατίας.
Αν θέλουμε μια κοινωνία που δεν θα αντιδρά μόνο εκ των υστέρων, αλλά θα παρεμβαίνει εγκαίρως, οφείλουμε να επενδύσουμε στη δημοκρατική παιδεία. Να μάθουμε στα παιδιά ότι ο ενεργός πολίτης δεν γεννιέται. Διαμορφώνεται. Με γνώση, συμμετοχή και αίσθηση ευθύνης απέναντι στο κοινό καλό.
