Στη σκιά της ασθένειας, η παρουσία του πατέρα Νικόλαου στα παιδιά που δίνουν μάχη με τον καρκίνο, έρχεται να σκορπίσει φως στις καρδιές τους! Ο αρχιμανδρίτης και ιερέας του Ιερού Ναού Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στη Θεσσαλονίκη, επισκέπτεται κάθε βράδυ την παιδογκολογική κλινική του Ιπποκρατείου, για να στηρίξει τα παιδιά αλλά και τους γονείς τους.
*Συνέντευξη στην Κλέλια Κλουντζού
Γνώρισα τον πατέρα Νικόλαο πριν από μερικούς μήνες …Είχα ακούσει για κάποιον ιερέα, φύλακα-άγγελο των παιδιών στην Παιδογκολογική κλινική του Ιπποκράτειου στη Θεσσαλονίκη. Και όντως, ο πατήρ Νικόλαος είναι μια φωτεινή παρουσία μέσα στους διαδρόμους του νοσοκομείου. Με σιωπηρή αφοσίωση και καρδιά γεμάτη αγάπη, στέκεται δίπλα στα παιδιά που μάχονται με την ασθένεια, αλλά και τους γονείς τους, που χρειάζονται στήριγμα και ελπίδα.
«ΠΗΓΑΙΝΕΙΣ ΓΙΑ ΝΑ ΑΚΟΥΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΝΤΕΧΟΥΝ»
«Παγκόσμια ημέρα κατά του παιδικού καρκίνου. Παιδιά έρχονται αντιμέτωπα με μια δοκιμασία που δεν χωρά στο μέγεθός τους, Κι όμως…τη σηκώνουν . Με δύναμη που στα δικά τους μάτια μοιάζει υπερφυσική. Μέσα στους θαλάμους της Παιδογκολογικής Κλινικής μαθαίνεις τι σημαίνει ελπίδα και πίστη χωρις μεγάλα λόγια..»
(πηγή: Facebook)
– Πάτερ Νικόλαε, είδα αυτή σας την ανάρτηση με αφορμή την παγκόσμια ημέρα και το μήνυμά σας για τα παιδιά που μάχονται ενάντια στον καρκίνο! Πώς πήρατε την απόφαση να επισκέπτεστε κάθε βράδυ την Παιδοογκολογική Κλινική του Ιπποκρατείου;
«Θα ήθελα καταρχάς κα. Κλουντζού, να σας ευχαριστήσω θερμά για την τιμή που μου κάνετε να με φιλοξενείτε και να μου δίνετε την ευκαιρία, μέσα από τις ερωτήσεις σας, να μιλήσω για αυτή τη διακονία που δεν είναι προσωπική υπόθεση, αλλά καρπός κοινής προσπάθειας και αγάπης. Η απόφαση δεν πάρθηκε μέσα σε μία στιγμή, γεννήθηκε σιγά-σιγά μέσα στην καρδιά μου. Από το 2005, όταν άρχισα ανεπίσημα να περνώ το κατώφλι του Ιπποκρατείου, ως καινούργιος Διάκονος της Εκκλησίας μας, δεν πήγα με τη σκέψη ότι «θα κάνω κάτι μεγάλο». Πήγα απλώς για να σταθώ δίπλα σε ανθρώπους που πονούσαν. Το νοσοκομείο είναι ένας τόπος όπου όλα γίνονται πιο υπαρκτά και αληθινά όπως ο φόβος, η αγωνία, η προσευχή και η ελπίδα. Από το 2008 και εξής, αφού χειροτονήθηκα στον δεύτερο βαθμό –αυτόν του Πρεσβυτέρου– και ανέλαβα πιο επίσημα τη διακονία μου στο νοσοκομείο, κατάλαβα ότι η παρουσία του ιερέα εκεί δεν είναι μια τυπική υποχρέωση.
Είναι κλήση, ευθύνη, σταυρός και ταυτόχρονα μεγάλη ευλογία.
Ιδιαίτερα τώρα στην Παιδοογκολογική Κλινική του Ιπποκρατείου, δεν πηγαίνεις για να μιλήσεις πολύ. Πηγαίνεις για να σιωπήσεις, να ακούσεις τους γονείς που δεν αντέχουν. Εκεί καταλαβαίνεις ότι η πίστη δεν είναι θεωρία, είναι παρουσία».
«ΑΝΤΛΩ ΔΥΝΑΜΗ ΑΠΟ ΤΑ ΙΔΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ»
– Πώς διαχειρίζεστε εσείς προσωπικά αυτό το «βάρος» βλέποντας τα πιτσιρίκια να δίνουν τιτάνια μάχη απέναντι στην ασθένεια;
«Το «βάρος» υπάρχει. Δεν θα ήταν ανθρώπινο να πω ότι δεν υπάρχει.
Όταν βλέπεις ένα παιδί να παλεύει με κάτι τόσο σκληρό, η καρδιά σου δεν μπορεί να μένει αδιάφορη. Όμως έμαθα όλα αυτά τα χρόνια ότι αν προσπαθήσεις να «σηκώσεις» μόνος σου αυτό το βάρος, θα λυγίσεις. Προσωπικά το διαχειρίζομαι με τρεις τρόπους:
Πρώτον, με προσευχή. Το βράδυ, όταν κλείνει η μέρα φέρνω μπροστά στον Θεό μας τα παιδιά. Αυτό με ανακουφίζει, γιατί θυμάμαι ότι η ζωή τους δεν κρατιέται από τα δικά μας χέρια, αλλά από τα χέρια του Θεού. Δεύτερον, δεν επιτρέπω στον εαυτό μου να γίνει «επαγγελματίας της λύπης». Αν συνηθίσεις τον πόνο, χάνεις την καρδιά σου. Αν όμως ταυτιστείς απόλυτα με τον πόνο, χάνεις τη δύναμή σου. Προσπαθώ να κρατώ αυτή τη λεπτή ισορροπία, να πονώ, αλλά να παραμένω και στήριγμα.
Και τρίτον, αντλώ δύναμη από τα ίδια τα παιδιά. Αυτό ίσως ακούγεται παράδοξο, αλλά είναι η αλήθεια. Βλέπεις ένα παιδί με χαμόγελα, εκεί που λογικά θα περίμενες μόνο δάκρυα. Αυτή η γενναιότητα γίνεται για μένα μάθημα πίστης. Υπάρχουν στιγμές που βγαίνοντας από την Παιδοογκολογική Κλινική, μένω για λίγο μόνος. Όχι γιατί έχω απελπιστεί, αλλά γιατί χρειάζομαι να ησυχάσω την καρδιά μου. Εκεί, σε εκείνη τη σιωπή, παραδίδω ό,τι με βαραίνει. Το βάρος δεν εξαφανίζεται· μεταμορφώνεται. Γίνεται ευθύνη και προσευχή. Και τελικά καταλαβαίνω κάτι βαθύ, ότι δεν είμαι εκεί για να εξηγήσω τον πόνο, αλλά είμαι εκεί για να μην είναι κανείς μόνος μέσα σ’ αυτόν.»
«ΠΑΤΕΡ, ΑΥΡΙΟ ΘΑ ΕΡΘΕΙΣ;»
– Συχνά μεταμφιέζεστε, παίζετε, αστειεύεστε. Γινόσαστε και εσείς παιδί μαζί τους. Πώς αντιδρούν τα πιτσιρίκια;
«Ναι, είναι αλήθεια. Πολλές φορές δεν μπαίνω μόνο ως ιερέας, αναλόγως και με την χρονική περίοδο που διανύουμε. Στους διαδρόμους ενός νοσηλευτικού ιδρύματος, και δη της Παιδοογκολογικής Κλινικής, δεν μπορείς να σταθείς μόνο με σοβαρό ύφος. Τα παιδιά δεν χρειάζονται κατήχηση εκείνη τη στιγμή, χρειάζονται ανάσα. Χρειάζονται μια ρωγμή φωτός μέσα στη ρουτίνα της θεραπείας. Πώς αντιδρούν; Με τον πιο ειλικρινή τρόπο του κόσμου: θα γελάσουν δυνατά, θα σε διορθώσουν αν κάνεις λάθος, θα σου δώσουν ζωγραφιές. Τα παιδιά δεν προσποιούνται. Όταν «γίνομαι παιδί» μαζί τους, δεν είναι τεχνική, είναι τρόπος να τους πω χωρίς λόγια «δεν ήρθα να σε κοιτάξω αφ’ υψηλού, ήρθα να καθίσω δίπλα σου». Και εκεί συμβαίνει κάτι θαυμαστό: πολλές φορές, στο τέλος της επίσκεψης, όταν φεύγω, κάποιο παιδί θα μου ψιθυρίσει «Πάτερ, αύριο θα έρθεις»; Αυτή είναι η μεγαλύτερη αμοιβή.»
«Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΝΑΓΚΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΜΑΣ»
– Ποια είναι η μεγαλύτερη ανάγκη των παιδιών κατά την διάρκεια της νοσηλείας τους;
«Η μεγαλύτερη ανάγκη των παιδιών κατά τη διάρκεια της νοσηλείας τους δεν είναι μόνο η ιατρική φροντίδα· αυτή, δόξα τω Θεώ, την προσφέρουν με αυταπάρνηση οι γιατροί και οι νοσηλευτές στο «Ιπποκράτειο». Η βαθύτερη ανάγκη τους είναι, νομίζω, να μην χάσουν την αίσθηση ότι είναι παιδιά. Το νοσοκομείο, και ιδιαίτερα μία Παιδοογκολογική Κλινική, αναγκάζει ένα παιδί να ωριμάσει απότομα, γι’ αυτό η μεγαλύτερη ανάγκη είναι τριπλή: Πρώτον, ασφάλεια· να νιώθει ότι οι μεγάλοι γύρω του δεν πανικοβάλλονται. Δεύτερον, ελπίδα, όχι ψεύτικες υποσχέσεις. Τα παιδιά καταλαβαίνουν τα
πάντα, δεν έχουν ανάγκη από «τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα» όπως λέει και ο Μητσιάς, αλλά μια ελπίδα αληθινή που λέει «είμαστε μαζί σε αυτή σου την δυσκολία, δεν είσαι μόνος». Και τρίτον, αγάπη χωρίς όρους· να μην αισθάνεται ωστόσο ότι είναι «το άρρωστο παιδί», αλλά ότι είναι ο Γιάννης, η Μαρία, η Ελένη, ο Δημήτρης. Ότι έχει όνομα, χαρακτήρα, όνειρα. Ότι συνεχίζει να είναι πολύτιμο, χαρισματικό, μοναδικό. Θα έλεγα λοιπόν πως η μεγαλύτερη ανάγκη τους είναι η παρουσία μας.»
«ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΕΙΝΑΙ ΗΡΩΕΣ ΓΙΑΤΙ ΕΝΩ ΦΟΒΟΥΝΤΑΙ ΜΕΝΟΥΝ ΔΙΠΛΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥΣ»
-Οι γονείς; Αφανείς ήρωες;
«Αν τα παιδιά είναι οι μικροί ήρωες της μάχης, οι γονείς είναι οι αφανείς μάρτυρες της αγωνίας. Στους διαδρόμους βλέπεις κάτι που δύσκολα περιγράφεται: μητέρες και πατέρες που κρατούν όρθιο τον κόσμο του παιδιού τους, ενώ μέσα τους καταρρέουν. Είναι ήρωες; Ναι, αλλά όχι με την έννοια του δυνατού και ατρόμητου. Είναι ήρωες γιατί φοβούνται και παρ’ όλα αυτά μένουν. Κλαίνε, αλλά έξω από το δωμάτιο, λυγίζουν, αλλά μόνο για λίγα λεπτά, για να επιστρέψουν ξανά χαμογελαστοί μπροστά στο παιδί. Ο γονιός μέσα στο νοσοκομείο ζει μια διπλή δοκιμασία. Από τη μία βλέπει το παιδί του να
δυσκολεύεται και από την άλλη πρέπει να γίνει ο ίδιος στήριγμα. Αν κάτι με συγκινεί βαθιά όλα αυτά τα χρόνια της διακονίας μου, είναι αυτή η σιωπηλή, σταυρική αγάπη των γονέων.»
«ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΑΙΡΝΩ ΤΑΠΕΙΝΩΣΗ, ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟΤΗΤΑ»
– Έχετε πει ότι «αντί να προσφέρεις, απολαμβάνεις – αντί να δίνεις, παίρνεις». Τι παίρνετε εσείς από αυτή τη διακονία;
«Ναι, το έχω πει και το πιστεύω βαθιά: μπαίνεις με τη σκέψη ότι θα δώσεις παρηγοριά, δύναμη, λόγο ελπίδας, και βγαίνεις έχοντας λάβει μάθημα ζωής. Τι παίρνω; Παίρνω ταπείνωση –όταν στέκεσαι μπροστά σε ένα παιδί που παλεύει με γενναιότητα, καταλαβαίνεις πόσο μικρά είναι πολλά από αυτά που μας βαραίνουν στην καθημερινότητα. Παίρνω πίστη ζωντανή –όταν βλέπεις ένα παιδί να κάνει τον σταυρό του, μία μητέρα να ψιθυρίζει «Παναγία μου» με δάκρυα. Παίρνω αυθεντικότητα. Τα παιδιά δεν προσποιούνται· αν σε αγαπούν, θα σε αγκαλιάσουν· αν φοβούνται, θα το πουν· αν κουραστούν, θα στο δείξουν. Παίρνω επίσης και ένα βαθύ αίσθημα ευγνωμοσύνης, για την υγεία που θεωρούμε αυτονόητη, για τις απλές στιγμές που περνούν απαρατήρητες. Και ίσως το πιο σημαντικό, παίρνω την εμπειρία του τι σημαίνει παρουσία, να είσαι εκεί χωρίς να χρειάζεται να εξηγήσεις, να λύσεις, να διορθώσεις, απλώς να είσαι. Αυτό είναι μάθημα που με συνοδεύει και έξω από το νοσοκομείο, στην ενορία, στην καθημερινότητα, στη ζωή.»
«ΜΕ ΣΗΜΑΔΕΨΕ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΠΟΥ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΖΟΝΤΑΙ ΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΗΣ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΟΥΣ»
-Υπάρχει κάποια ιστορία παιδιού που σας σημάδεψε και δεν θα ξεχάσετε ποτέ;
«Σίγουρα υπάρχουν ιστορίες παιδιών που με έχουν σημαδέψει βαθιά.
Πρόσωπα, βλέμματα, χαμόγελα που δεν σβήνουν από τη μνήμη μου. Δεν θα αναφερθώ σε συγκεκριμένα περιστατικά, όχι γιατί δεν υπάρχουν, αλλά γιατί αυτά τα βιώματα είναι ιερά. Όμως αν με ρωτήσετε τι με έχει συγκλονίσει περισσότερο όλα αυτά τα χρόνια, θα σας πω κάτι ίσως απρόσμενο. Με έχει σημαδέψει ο τρόπος που οι γονείς διαχειρίζονται το τελικό στάδιο της ασθένειας του παιδιού τους. Εκεί βλέπεις μια αγάπη που δεν περιγράφεται με ανθρώπινα μέτρα. Βλέπει κανείς μητέρες και πατέρες που ενώ η καρδιά τους
σπαράζει, στέκονται δίπλα στο παιδί με απίστευτη γαλήνη, όχι γιατί δεν πονάνε, αλλά γιατί δεν θέλουν ο φόβος τους να γίνει βάρος στο παιδί τους. Έχω δει γονείς να ψιθυρίζουν λόγια παρηγοριάς, ενώ οι ίδιοι χρειάζονταν παρηγοριά, να χαϊδεύουν το κεφάλι του παιδιού τους με μια τρυφερότητα σχεδόν ιερή, να παραδίδουν το πιο πολύτιμο κομμάτι της ζωής τους στα χέρια του Θεού με μια εμπιστοσύνη που δεν διδάσκεται αλλά βιώνεται. Εκεί συνειδητοποιείς ότι η αγάπη μπορεί να φτάσει μέχρι την απόλυτη θυσία. Η γονεϊκή καρδιά έχει μια δύναμη σταυρική και διδάσκει ότι ακόμη και μπροστά στο μεγαλύτερο μυστήριο της ζωής και του θανάτου, η αγάπη παραμένει η πιο δυνατή.»
«Η ΠΙΣΤΗ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΛΠΙΔΑ»
– Πώς μπορεί η πίστη να λειτουργήσει ως στήριγμα όταν μια οικογένεια νιώθει ότι χάνει τη Γη κάτω από τα πόδια της που λέμε;
«Όταν μια οικογένεια νιώθει ότι «χάνει τη γη κάτω από τα πόδια της» η πίστη δεν έρχεται για να δώσει εύκολες απαντήσεις, δεν λέει «μην φοβάστε» με τρόπο επιφανειακό. Ο φόβος, ο πόνος και η αγωνία είναι υπαρκτά. Χρειάζονται να ακούσουν ότι ο Θεός δεν στέκεται απέναντι στον πόνο τους, αλλά μέσα σε αυτόν. Η πίστη δίνει τα εξής στηρίγματα:
Νόημα μέσα στο χάος –όταν όλα φαίνονται τυχαία και άδικα, η πίστη
θυμίζει ότι η ζωή δεν είναι ένα άναρχο γεγονός. Δεν αναιρεί το «γιατί», αλλά δίνει τη βεβαιότητα ότι η ιστορία μας δεν είναι χωρίς συνοδό.
Ελπίδα που δεν εξαρτάται μόνο από τις εξελίξεις. Οι ιατρικές ειδήσεις μπορεί να είναι καλές ή δύσκολες. Η πίστη όμως προσφέρει μια βαθύτερη ελπίδα ότι η αγάπη δεν ακυρώνεται από την ασθένεια.
Και ότι η οικογένεια δεν είναι μόνη, υπάρχει προσευχή, στήριξη, αίσθηση ότι κάποιοι στέκονται δίπλα τους. Η πίστη δεν αφαιρεί τον σταυρό, αλλά δεν αφήνει τον άνθρωπο να τον σηκώνει μόνος.»
«Η ΑΓΑΠΗ ΓΙΑ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΒΡΙΣΚΕΙ ΠΑΝΤΟΤΕ ΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΤΗΣ»
-Ποιος είναι ο ρόλος των εθελοντών της ενορίας σας σε αυτή την προσπάθεια; Πόσο σημαντική είναι η συλλογικότητα;
«Ο ρόλος των εθελοντών της ενορίας μας είναι καθοριστικός, δεν είναι προσωπική υπόθεση ενός ιερέα. Οι εθελοντές δεν μπαίνουν για να «κάνουν κάτι εντυπωσιακό». Μπαίνουν για να υπηρετήσουν με διακριτικότητα. Ξέρετε, υπάρχουν άνθρωποι που μπορεί να μη φαίνονται ποτέ, αλλά προσεύχονται καθημερινά για συγκεκριμένα παιδιά και αυτό έχει τεράστια δύναμη. Φυσικά η περίοδος του COVID-19 άλλαξε αρκετά τη δράση μας. Τα μέτρα προστασίας, οι περιορισμοί στις επισκέψεις και η αγωνία εκείνων των χρόνων περιόρισαν τη φυσική παρουσία των εθελοντών στους χώρους του
νοσοκομείου. Όμως δεν σταμάτησε η διακονία, μπορεί να άλλαξε μορφή. Η αγάπη βρήκε άλλο δρόμο, με αποστολές δώρων και ειδών πρώτης ανάγκης, με διακριτική οικονομική στήριξη οικογενειών. Συλλογικότητα δεν είναι μόνο η φυσική παρουσία, είναι η ενότητα. Στην ενορία μας, στον Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, έχουμε μάθει ότι η Εκκλησία δεν περιορίζεται από τις συνθήκες, μπορεί να προσαρμόζεται, αλλά δεν παύει να αγαπά»
«ΟΡΑΜΑΤΙΖΟΜΑΣΤΕ ΜΙΑ ΕΝΟΡΙΑ ΠΟΥ ΘΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΩΣ ΚΕΝΤΡΟ ΖΩΗΣ»
-Η ενορία σας δεν περιορίζεται μόνο στη στήριξη του νοσοκομείου, αλλά αναπτύσσει και κοινωνικές δράσεις, κατασκηνώσεις, εργαστήρια. Είναι αυτό το μοντέλο της «ενορίας- κέντρου ζωής» που οραματίζεστε;
«Ναι, αυτό ακριβώς είναι το όραμά μας, μία ενορία που δεν λειτουργεί μόνο ως χώρος λατρείας, αλλά και ως κέντρο ζωής. Στον Ιερό Ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, με την ευλογία του Ποιμενάρχου μας, Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης κ. Φιλοθέου, δεν περιοριζόμαστε μόνο στη Θεία Λειτουργία της Κυριακής που αδιαπραγμάτευτα είναι η καρδιά των πάντων. Η ενορία μας αναπτύσσει περίπου 28 διαφορετικές δράσεις, φιλανθρωπικές πρωτοβουλίες, κατηχητικά, νεανικές ομάδες, εκπαιδευτικά εργαστήρια, δράσεις για γονείς, χορευτικά τμήματα, κοινωνικό φαρμακείο, συσσίτιο, στήριξη ευάλωτων οικογενειών. Και φυσικά, ένα από τα πιο ζωντανά κύτταρα αυτής της προσπάθειας είναι η ενοριακή μας κατασκήνωση, «το Θαβώρ». Εκεί βλέπουμε τί σημαίνει η ενορία να γίνεται οικογένεια. Τα παιδιά δεν πηγαίνουν απλώς για λίγες μέρες ξεκούρασης· βιώνουν την ενότητα της κοινότητας, την προσευχή, την χαρά, την συνεργασία, την υπευθυνότητα και χτίζονται έτσι σχέσεις ζωής. Το μοντέλο της «ενορίας – κέντρου ζωής» δεν είναι μια στρατηγική ανάπτυξης. Είναι μια εκκλησιολογική στάση, η Εκκλησία ήταν πάντοτε τόπος συνάντησης, μάθησης, φροντίδας, πολιτισμού. Ο άνθρωπος σήμερα έχει ανάγκη από το να ανήκει, να συμμετέχει, να δημιουργεί. Και τότε μία ενορία γίνεται πραγματικά «Μεταμόρφωση» όχι μόνο ως όνομα, αλλά ως εμπειρία.»
«Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΔΕΝ ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ»
– Τι θα λέγατε σε κάποιον που θέλει να βοηθήσει αλλά δεν ξέρει πώς;
«Θα του έλεγα πρώτα απ’ όλα ότι το «θέλω να βοηθήσω, αλλά δεν ξέρω πώς» είναι ήδη ένα πολύ όμορφο ξεκίνημα. Η προσφορά δεν αρχίζει από τα μεγάλα, αλλά από τη στιγμή που ο άνθρωπος βγαίνει από τον εαυτό του και κοιτάζει τον άλλον. Ο Χριστός δεν έδωσε πολύπλοκες οδηγίες, όπως ακούσαμε στο Ευαγγέλιο της Κυριακής της Ορθοδοξίας. Είπε απλά «ἔρχου καὶ ἴδε»,δηλαδή «έλα και δες». Έλα να γνωρίσεις, να δεις μία δράση της ενορίας. Στον Ιερό Ενοριακό μας Ναό, στη διασταύρωση των οδών Δελφών και Μιαούλη, έχουμε διαφορετικές δράσεις, από τη στήριξη οικογενειών και το συσσίτιο, μέχρι τη νεανική εργασία και την κατασκήνωση «το Θαβώρ».
Δεν χρειάζονται όλοι να κάνουν τα πάντα. Χρειάζεται ο καθένας να βρει πού ταιριάζει η δική του κλίση. Η προσφορά ξεκινά όταν πάψεις να λες: «δεν μπορώ πολλά», «δεν έχω χρόνο», και πεις: «θα κάνω αυτό το λίγο που μπορώ». Στην Εκκλησία το «λίγο», όταν γίνεται με αγάπη, πολλαπλασιάζεται. Και κάτι ακόμη, η διακονία ζητά διαθέσιμους και πρόθυμους ανθρώπους, ας μην περιμένουμε όμως να νιώσουμε απόλυτα έτοιμοι. Η αναβολή είναι ο προγραμματισμός του ποτέ. «Ἔρχου καὶ ἴδε» λοιπόν, και μέσα από αυτό ο δρόμος θα φανερωθεί.»
«ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΟΥ ΕΧΟΥΝ ΜΑΘΕΙ ΝΑ ΕΧΩ ΕΥΓΝΩΜΟΣΥΝΗ»
-Τελικά, τι σας έχουν μάθει αυτά τα παιδιά για τη ζωή;
«Μου έχουν μάθει ότι η ζωή δεν μετριέται με τη διάρκειά της, ότι μπορείς να χαμογελάς ακόμη και με χημειοθεραπείες, ότι μπορείς να κάνεις όνειρα ακόμη κι όταν όλα γύρω σου μοιάζουν αβέβαια. Δεν θεωρώ τίποτα δεδομένο, μου έχουν μάθει τι σημαίνει γενναιότητα και πίστη χωρίς μεγάλα λόγια. Και πάνω απ’ όλα, μου έχουν μάθει να έχω ευγνωμοσύνη. Όταν βγαίνω από την Παιδοογκολογική Κλινική, και γενικά από το «Ιπποκράτειο», πολλές φορές λέω μέσα μου κάτι που προσπαθώ να το κάνω στάση ζωής: «Δόξα τῷ Θεῷ για ό,τι έχω»!»
