Με αφορμή το Έτος Μίκη Θεοδωράκη, μια ξεχωριστή μουσική παράσταση ανοίγει για πρώτη φορά στα παιδιά το πολύτιμο Αρχείο του μεγάλου Έλληνα συνθέτη και τους προσκαλεί σε ένα ταξίδι όπου η μουσική συναντά την ιστορία, τη μνήμη και το συναίσθημα. Παρτιτούρες, ημερολόγια, φωτογραφίες και προσωπικά αντικείμενα ζωντανεύουν στη σκηνή και μετατρέπονται σε αφορμή για ερωτήσεις, σκέψη και συγκίνηση, μέσα από μια διαδραστική εμπειρία ειδικά σχεδιασμένη για τους μικρούς θεατές.
Με αφετηρία τη ζωή και το έργο του Μίκη Θεοδωράκη, η παράσταση «Ο θησαυρός του Μίκη» μιλά στα παιδιά για τη δύναμη της μουσικής, την ελευθερία της έκφρασης και το πώς η τέχνη μπορεί να γίνει φωνή, όνειρο και τελικά τρόπος ζωής. Τρεις ηθοποιοί και μουσικοί παίζουν ζωντανά, τραγουδούν και αφηγούνται στιγμές από την πορεία ενός ανθρώπου που μεγάλωσε μαζί με την ιστορία της χώρας μας και άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στον παγκόσμιο πολιτισμό.
Η Βίκυ Πάνου, που υπογράφει το κείμενο και τη σκηνοθεσία, μιλά στο Infokids για τη δημιουργική πρόκληση του να συστήσεις στα παιδιά τον Μίκη Θεοδωράκη όχι ως ένα «ιστορικό πρόσωπο», αλλά ως έναν ζωντανό συνοδοιπόρο. Μας εξηγεί πώς το πολιτικό και ιστορικό φορτίο της ζωής του μετατρέπεται σε ανθρώπινη εμπειρία, πώς τα παιδιά διαβάζουν τα ντοκουμέντα με καθαρή ματιά και πώς η μουσική γίνεται γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το σήμερα.
Μια συζήτηση για τη μνήμη, την τέχνη και τις ρίζες μας· για το πώς μεγαλώνουν τα παιδιά μέσα σε μια χώρα με τόσο βαθιά πολιτιστική διαδρομή και για το πώς τα όνειρα γεννιούνται όταν η ιστορία μιλά στην καρδιά.
Ποια ήταν η βασική σκηνοθετική ιδέα που σας καθόρισε όταν είδατε για πρώτη φορά το αρχείο του Μίκη Θεοδωράκη και τι θέλετε να δείξετε στα παιδιά από αυτό το υλικό;
«Όταν είδα για πρώτη φορά το αρχείο του Μίκη Θεοδωράκη, αυτό που με καθόρισε δεν ήταν μόνο η ιστορία, αλλά ο άνθρωπος πίσω από αυτήν: ένα παιδί και ένας νέος που χρησιμοποίησε τη μουσική ως τρόπο ζωής, έκφρασης και ελευθερίας. Η βασική σκηνοθετική μου ιδέα ήταν να συστήσω στα παιδιά τον Μίκη όχι ως ένα μακρινό ιστορικό πρόσωπο, αλλά ως έναν ζωντανό συνοδοιπόρο. Μέσα από το αρχείο θέλησα να δείξω ότι η μουσική μπορεί να γίνει φωνή, όνειρο και δύναμη αλλαγής.»
Ο Μίκης υπήρξε ο δημιουργός αλλά και πολιτικό πρόσωπο. Πώς αποφασίσατε να χειριστείτε το ιστορικό και πολιτικό φορτίο της ζωής του μέσα σε μια παιδική μουσική παράσταση ώστε να μη γίνει ούτε διδακτικό ούτε επιφανειακό;
«Ο Μίκης Θεοδωράκης ήταν βαθιά πολιτικός μέσα από την ίδια του τη ζωή, όμως για τα παιδιά επιλέξαμε να μιλήσουμε όχι με έννοιες, αλλά με συναίσθημα. Δεν σταθήκαμε σε πολιτικές ταμπέλες, αλλά στις αξίες που κουβαλούσε: την ανάγκη για ελευθερία, τη δύναμη της μουσικής, το δικαίωμα να έχεις φωνή. Μέσα από τη θεατρική δράση και τη μουσική, τα παιδιά δεν “μαθαίνουν” την Ιστορία — τη νιώθουν. Έτσι το πολιτικό φορτίο γίνεται ανθρώπινη εμπειρία, χωρίς να χάνει το βάθος του αλλά χωρίς να βαραίνει την παιδική ψυχή.»
Τα προσωπικά αντικείμενα δημιουργούν έντονη συγκίνηση στους ενήλικες. Πώς αντέδρασαν τα παιδιά στις πρώτες πρόβες και τι σας εξέπληξε περισσότερο στη δική τους ανάγνωση;
«Τα παιδιά δεν αντέδρασαν με τον τρόπο που συγκινούμαστε οι ενήλικες· δεν στάθηκαν στη νοσταλγία, αλλά στην αλήθεια. Στις πρώτες πρόβες είδαμε να πλησιάζουν τα ντοκουμέντα και τα προσωπικά αντικείμενα με περιέργεια, σεβασμό και ουσιαστική ενσυναίσθηση. Αυτό που με εξέπληξε περισσότερο ήταν ότι δεν ρώτησαν “τι είναι αυτό;”, αλλά “γιατί το κράτησε;” και “τι ένιωθε όταν το έγραφε ή το έπαιζε;”. Τα παιδιά διάβασαν το αρχείο όχι ως παρελθόν, αλλά ως μια ζωντανή ιστορία ανθρώπου — και αυτό είναι ίσως η πιο καθαρή και συγκινητική ανάγνωση που θα μπορούσε να υπάρξει.»
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στο να συνδεθούν δραματουργικά τα τραγούδια με τις εικόνες, τις ιστορίες και τις συναντήσεις του Μίκη με τους ποιητές της γενιάς του;
«Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να μη λειτουργήσουν τα τραγούδια ως “διακοπές” της αφήγησης, αλλά ως κομμάτι της ίδιας της ιστορίας. Θέλαμε κάθε τραγούδι να γεννιέται οργανικά από μια εικόνα, μια συνάντηση ή μια στιγμή της ζωής του Μίκη και της σχέσης του με τους ποιητές της γενιάς του. Δουλέψαμε ώστε η μουσική, ο λόγος και η δράση να συνομιλούν συνεχώς, σαν ένα ενιαίο θεατρικό σώμα. Έτσι, τα τραγούδια δεν σχολιάζουν απλώς τα γεγονότα, αλλά τα φωτίζουν συναισθηματικά και τα κάνουν ζωντανή εμπειρία για τα παιδιά.»
Μετά από αυτή την παράσταση, τι πιστεύετε ότι θα μείνει στους μικρούς θεατές για τον Μίκη Θεοδωράκη αλλά και για το τι σημαίνει να μεγαλώνεις μέσα σε μία χώρα με τόσο έντονη ιστορική και πολιτιστική διαδρομή;
«Πιστεύω ότι τα παιδιά θα κρατήσουν τον Μίκη Θεοδωράκη ως έναν άνθρωπο που έκανε τη μουσική τρόπο ζωής, μέσο έκφρασης και όχημα για τα όνειρά του. Θα καταλάβουν ότι η ιστορία και ο πολιτισμός δεν είναι απλώς γεγονότα ή ημερομηνίες, αλλά κομμάτια της καθημερινής μας ζωής και της δικής τους πορείας. Μέσα από τη μουσική και τις ιστορίες του, τα παιδιά συνειδητοποιούν ότι μεγαλώνεις όχι μόνο με όσα συμβαίνουν γύρω σου, αλλά και με το πώς τα νιώθεις, τα ακούς και τα εκφράζεις — και ότι ο καθένας μπορεί να αφήσει το δικό του σημάδι στον κόσμο.
Ήθελα να σας ευχαριστήσω από καρδιάς για αυτήν την συνάντηση. Εύχομαι τα παιδιά να κρατήσουν ζωντανή την μνήμη, την μουσική και τις ιστορίες των ανθρώπων μας· να μη χάσουν ποτέ το νόημα που τα συνδέει με την ιστορία, τον πολιτισμό και την χώρα μας. Γιατί εκεί γεννιούνται οι ρίζες και τα όνειρα!
